jQydwr tOhVw dy jIvn qoN
is`KW nUM sbk is`Kx dI loV
blbIr isMG sUc,
AYfvokyt-luiDAwxw
jQydwr gurcrn isMG
tOhVw jo 6 jnvrI 1973 qoN 27 vwr SRomxI pRbMDk kmytI dy pRDwn rhy, CyvIN vwr
mwrc, 2004 ivc rwj sBw dy mYNbr bxy [ auh 1977 qoN 1979 q`k lok sBw hlkw pitAwlw
qoN mYNbr pwrlImYNt qy hor AhuidAW ‘qy ibrwjmwn rhy[ j`Qydwr tOhVw dw jnm 24
sqMbr, 1924 nMU hoieAw[ anHW dw Dwrmk qy isAwsI jIvn dw ArMB 1948 qoN hoieAw[
aunHW dy jIvn nMU aunHW dw hI Awpxw in`jI jIvn smJ lYxw glqI hovygI[ j`Qydwr
tOhVw dw jIvn is`KW dy n&y-nukswn dw ieiqhws hY[ aunHW dy inMdk jykr tOhVw
jI nUM Blwaux dI slwh dyx qW auh quhwfy nwl byienswPI qW kr hI rhy hoxgy sgoN
auh Awpxy Awp nUM tOhVw qy aus dy swQIAW dI SRYxI coN bwhr r`K ky BulyKw jrUr pwaux dw Xqn krngyy[
swvDwn! A`j svwl pYdw huMdw hY ik ijs qrHW jQydwr gurcrn isMG tOhVw ny Bwrq
srkwr nwl iml ky Awpxw sMquStI BirAw jIvn hMFwieAw, aus BwA jIvn ibqwaux leI
ikhVw is``K iqAwr nhIN hovygw? svwl dw jvwb l`Bx dI loV hY[
iesy svwl nMU
idmwg ivc r`K ky jQydwr gurcrn isMG tOhVw dy jIvn ‘qy Jwq mwrn dI loV hY[
aunHW dy jIvn dw Kulwsw krn qoN bwAd iek dm mUMhoN inklygw ik iqAwgI sMq jrnYl
isMG iBMfrWvwilAW dy hwx dIAW SKsIAqW nMU ik`QoN lY ky AweIey jW l`BIey?
jQydwr gurcrn isMG
tOhVw 1 ApRYl 2004 nMU svyry 12.41 imMt ’qy Akwl clwxw kr gey, pr jQydwr tOhVw
dy iek nzdIkI swQI AkwlI AwgU s. mhySieMdr isMG gryvwl ny dwAvw kIqw ik jQydwr
tOhVw dI mOq aunHW ƒ AMimRqsr qoN id`lI iljWidAW rsqy ivc hI ho geI sI [
j`Qydwr tOhVw ny 20 mwrc 2004, idn sincrvwr nMU p`qrkwrW nwl glbwq smyN sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW nMU iPr
DrmI ShId grdwnidAW qy dlyrI nwl ikhw ik ‘Kilsqwn dI ie`Cw fUMGw Gr kr geI hY’[
Kilsqwn bwry aunHW dy ivcwr pu`Cy jwx ’qy tOhVw ny ikhw, “ hux dy AkwlIAW ny
kdI Al`g ‘is~K styt’ nhIN cwhI pr myrw ivcwr hY Kwilsqwn dI nINh 1984 ivc
drbwr swihb ( golfn tYNpl) ’qy hmlw hox smyN r`KI jw cu`kI hYY[ pr AijhIAW
ie`CwvW Ajy idl AMdr fUMGIAW Cupw ky r`KxIAW hn”[
sMq iBMfrWvwilAW
nMU DrmI ShId kihMidAW tOhVw ny iekbwl kIqw ik “hux dy AkwlI aus (sMq
iBMfrWvwilAW) dw nW qk lYx qoN frdy hn pr votrW nMU Brmwaux leI coxW smyN jrUr
aus dw nW vrqdy hn pr hux SRomxI AkwlI dl qy BwrqI jnqw pwrtI dw cox g`T-joV hox
nwl isAwsI ipV ivc qbdIlI, iBMfrWvwilAW
dw nW vrqx dI AwigAw nhIN idMdI [ votW Kwqr Aijhy mhwn ShId dw hux nWau nhIN
ilAw jw skdw[ sMq iBMfrWvwilAW ny qW SRomxI AkwlI dI ivcwrDwrw nMU hI pRcwirAw
qy aus dI hI hmwieq kIqI[ sMqW dw koeI Al`g eyjMfw nhIN sI”[
j`Qydwr tOhVw,
j`Qydwr jgdyv isMG qlvMfI qy s. pRkwS isMG bwdl is~K isAwsq ivc Aijhy mohry hn
ijnHW dI kwrjSYlI qoN is`KW dI DuMdlI idK aujwgr kIqI nzr spSt AwauNdI hY[ ienHW
nMU iehnW dy pRBUAW jo kMm sONipAw igAw auh ienHW ny bw^UbI
kIqw BwvyN is`KW nMU BwrI nukswn hI hoieAw [ s. pRkwS isMG bwdl qy
j`Qydwr jgdyv isMG qlvMfI Awpxy AiDkwr Kyqr iv`c nMgy-ic`ty hn[ aunHW donW nMU
smJxw hux mSkl nhIN rih igAw hY[ pr j`Qydwr tOhVw sMbMDI Ajy Koj ADUrI hY BwvyN
auh kUc kr gey hn[ jy ies ’qy prdw ipAw rih igAw qW smJo is`K A`goN hor DoKw
KWdy rihxgy[ ieh iqMny bohl dy ku`J dwixAW vWg qy ie`k SISy vjoN bwkI AkwlIAW nMU
smJx qy dyKx leI kwPI hn[
j`Qydwr jgdyv isMG
qlvMfI nMU gwlI-gloc krn qy ibnw gMBIrqw qy ivcwrSIlqw qoN bolx vwlw,is~KW dI
siBAqw dw mwVw p~K drswaux dw mwihr, lokW nwloN tu`itAw, purwxy tkswlI is~KW
pRqI burw pRBwv C~fx vwlw AkwlI hI ikhw jw skdw hY[ jdoN ik swbkw m`uK mMqrI,
pMjwb, s. pRkwS isMG bwdl SWq-ic`q, bdlw^or, Drm qoN kUhW dUr, pirvwr smyq iBRSt
qy iBRStwcwr dw hwmI hY[
ies dy ault jQydwr
gurcrn isMG tOhVw Awpxy Gr leI iBRSt nhIN hoieAw pr aus ny AwpxIy SkqI kyNdrq
krn leI gurU dI golk rwhIN dUsirAW nMU iBRSt bxwaux leI iBRStwcwr dw pUrw Awsrw
ilAw[jo j`Qydwr tOhVw nMU nyVy qoN jwxdy hn ah ds skdy hn ik aus dy hr chyqy dw
Gr aus dI golk hI sI[ iesy kwrn hI j`Qydwr tOhVw ny 27 vwr SRomxI pRbMDk kmytI
dy pRDwn rihx qy CyvIN vwr mwrc, 2004 ivc rwj sBw dy mYNbr bxn dw irkwrf kwiem
kIqw jo iemwndwr rih ky BwrqI iBRSt FWcy ivc sOKI g`l nhIN hY[ Bwrq srkwr nMU
BwvyN koeI vI hovy, is`KW ’qy Aijhy AwgU Qopxy / Tosxy rws AwauNdy hn[
jQydwr gurcrn isMG tOhVw hux BwvyN
mrn iknwry sI pr aus ny CyvIN vwr mwrc, 2004 ivc rwj sBw dy mYNbr bxn leI Awpxy
swQIAW dy mukwbly Kud Awpxy Awp nMU hI Xog smiJAw[ A`j dUsrw Jtkw auh Awpxy
chyiqAW nMU AwpxI mOq nwl dy igAw ikauNik auh A`j nw Gr qy nw Gwt dy rhy [ aunHW
kol svwey s. pRkwS isMG bwdl qy aus dy pu`qr suKbIr pws jw ky n~k rgVx qoN ibnw
hor koeI cwrw hI nhIN irhw[ anHW dw
nwhrw ‘ tOhVw qyrI soc ’qy pihrw idAWgy Tok ky’ (“Tohra,
we will follow your ideals”) vI hux swrQk nhIN
hY pr bwkI ‘boly so inhwl’ ( “bole so nihal”)
TIk hY[ hux qW Koj vwlI g`l
ieh rih geI ik kI SRomxI pRbMDk kmytI dy pRDwn rihx dy nwl nwl j`Qydwr tOhVw dw
rwj sBw dy mYNbr rihxw ( id`lI nwl sWJ) ie`k mzbUrI sI ? jy hW qW ikauN?
s. ismrnjIq isMG
mwn ny bqOr mYNbr pwrlImYNt Bwrq AMdr gurduAwirAW qoN ho rhI Awmdn qy auh ik`Qy
KrcI jWdI dI jwxkwrI lYx leI, iv`q mMqrI qoN
svwl nM: 7893 pwrlImYNt ivc pu`iCAw sI ik hr pRWq(styt) dy gurduAwirAW dI
Awmdn qoN ikqnw kr/tYks iek`Tw kIqw jWdw hY?
jvwb: jwxkwrI
iek`TI kIqI jw rhI hY Aqy hwaUs ivc dy id`qI jwvygI jo bwAd ivc vI nhIN id`qI
geI[ ho skdw hY ieh mwmlw vI Bwrq srkwr qy aus dy ivSvws pwqr j`Qydwr tOhVw dw
AwpsI hI hovy? kOx jwxy?
j`Qydwr tOhVw jI
nMU iemwndwr d`sx leI aunHW v`loN SRomxI gurduAwrw pRbMDk kmytI dI cox bwAd
in`jI cox Krcy ’coN bcy 1300 rupey mwstr qwrw isMG jI nMU vwps krn Aqy aus
vyly dy SRomxI gurduAwrw pRbMDk kmytI, sk`qr igAwnI Ajmyr isMG v`lo iPr aunHW
nMU ieh kihxw, “ qusIN ie`k AkwlI nhIN bx skdy” Bwv AkwlI iemwndwr ho hI
nhIN skdw[ Asl ivc ieh ik`sw tOhVw jI nwl sbMDq nhIN sgoN prp`k qy isrVI is`K
igAwnI hrBgq isMG jI vwsI ipMf nOrMgvwl(luiDAwxw) v`loN idKweI iemwndwrI dw s`cw
ik`sw hY[ ieh g`l Kud jQydwr gurcrn isMG tOhVw ny igAwnI hrBgq isMG jI vwsI
nOrMgvwl(luiDAwxw) dI AMiqm Bog rsm vyly igAwnI jI dI iemwndwrI bwry Kud Bry pMfwl ivc d`sI sI ikauNik SRomxI
gurduAwrw pRbMDk kmytI dI cox bwAd igAwnI jI ny Awpxy cox Krcy 2000 rupey ivcoN
bcy 800 rupey mwstr qwrw isMG jI nMU Kud vwps kIqy sn, vwikAw hI g`l s`c hoeI qy
igAwnI jI AkwlI nhIN bx sky [ igAwnI jI dy AMiqm Bog rsm vyly ieh s`cw ik`sw
srdwr qyjvMq isMG gryvwl ( luiDAwxw) ny j`Qydwr tOhVw dy mMUhoN Kud
suixAw sI[
iksy h`d qk hr
ie`k ivkwaU hY, jy KrIdwr hovy[ j`Qydwr tOhVw pwrKU qy sPl KrIdwr sI[ jdoN
j`Qydwr tOhVw swl 1985 ivc joDpur jylH ’coN
bwhr AwieAw qW aus dy kihx muqwbk: “aus sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW dy
kOmI pirvwr bwry Kbr lYxI auicq smJI qy auh ipMf rofy k`cy-F`Ty mkwn ’c jw ky
bIbI pRIqm kOr spuqnI sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW nUM imilAw qy 10,000/-rupey
(ds hjwr rupey) dyx leI nwl lY igAw sI[ prdy nwl bIbI pRIqm kOr nMU
ieh pYsw dyx dw Xqn kIqw pr bIbI pRIqm kOr ny
sw& kih id`qw sI ik AsIN pMQ dw pYsw qy nw hI iksy ivAkqI qoN koeI
pYsw lY ky kdI Gr ivc lwauxw hY[ j`Qydwr tOhVw pYsy dyx ivc aus vyly AsPl irhw,
pr j`Qydwr tOhVw ny bIbI dy khy bolW nMU kdI nw BulwieAw[
sMqW dy v`fy lVky
BweI eISr isMG dw ivAwh swdgI nwl
pr Coty lVky BweI ieMdrjIq isMG dw bVI Swno-SOkq nwl hoieAw [ kuJ swl pihlW sMqW
dy pirvwr dI rhwieS AwpxI in`jI ie`k Swndwr koTI ivc sI[ aunHW pws AwpxI nvI kwr
sI[ ivAwh dw jSn mnwaux leI sYNkVy mihmwnw nMU s`dw-p`qr id`qw hoieAw sI[ dysI
iGau nwl iqAwr imTweIAW qy SwhI
Kwxy dw pRbMD sI[ v`fw sijAw pMfwl vI pirvwr dI pirvwrk swDnw qoN ielwvw mdd hox
dI gvwhI Brdw sI[ Sgn dyx vwilAW dI Brmwr sI[ jQydwr gurcrn isMG tOhVw nvyN
ivAwhuqw joVy nwl sMqW dy pirvwr dI koTI nMMU C`f ky ie`k AweI.tI.a dI koTI AMdr
PotoAW iKcvw qy i&lm iqAwr krvw rhy sn ij`Qy j`Qydwr tOhVw leI cwh-pwxI dw
vI pRbMD sI[ ieh s`qrW dw lyKk qy ‘jWbwz rw^w’( sMq jrnYl isMG iBMfrWvwlw)
pusqk- dw ilKwrI sRI ey.Awr.drSI swbkw pI.sI .AY~s. APsr aus koTI ivc ibnw
bulwey mihmwn phuMc gey[ sRI ey.Awr.drSI nMU j`Qydwr tOhVw ny Awpxy K`by h`Q
kursI ’qy ibTw ilAw[ dws nMU vI j`Qydwr tOhVw dy s`jy h`Q kursI KwlI krvw ky
bYTx dw ieSwrw imilAw pr dws ny bxy Pwsly qoN hI j`Qydwr tOhVw dIAW bwz cIrvIN
idK qy rwjsI vlHytw pwaU A`KW nMU pVHn dw Xqn kIqw pr bhuqI sPlqw nhIN imlI
ikauNik auh vI qwV irhw sI[ aus siQqI ivc aus v`l vyKxw koeI sOKI g`l nhIN sI[
j`Qydwr tOhVw ie`k drvyS isAwsqdwn nhIN sI[
bwhr pMfwl ivc
sMgq hwzr sI[Ardws dI rsm bwkI sI[ j`Qydwr tOhVw Ardws qoN bwAd BwSn dyx auiTAw
qy kihx l`igAw auey klmW dy DnIau, iDAwn
nwl suxo, myrI ieh d`sI g`l
quhwfy kMm
Awau, iDAwn
idau : ies mOky j`Qydwr tOhVw ijvyN bhuq smyN
qoN CupwieAw Byd sRI gurU gRMQ sihb qy bIbI pRIqm kOr dI hwzrI ivc hI
sMgq nMU d`sx leI bhuq zrUrI smJ irhw sIy[ v`s iPr cuskIAW lY
lY ky auprokq ds hzwr rupey dyx dI AsPl khwxI d`sI qy bIbI
nMU Xwd krvwauNidAW qy sMkyq kridAW kih irhw sI ik “Kud dyK lau !!!
pirvwr Ajy vI Awpxy id`qy vcn ’qy kwiem hY………Kud dyK lau!!!……… Kud
dyK lau, vwr vwr kih irhw sI”[ swrI sMgq smJ rhI sI ik bIbI nMU aunHW dy id`qy
purwxy vcn Xwd krvw ky hnory ’qy hnorw qy imhxy ’qy imhxw mwr irhw hY[
j`Qydwr tOhVw dy syvk BweI klwiex isMG, ptnwswihb vwly
ny 2-3 idn Coty lVky dy ivAwh smyN auQy hwzr rih ky syvw kIqI sI[
imqI: 20 mwrc,
2004 nMU hI j`Qydwr tOhVw ny p`qrkwrW nMU d`isAw ik igAwnI zYl isMG ny sMq jrnYl
isMG iBMfrWvwlw nMU AkwlIAW dy ivru`D ToisAw sI pr auh igAwnI dy kwbU ivc nhIN
irhw qy is`K imSnrI bx ky aus ny AkwlIAW dw ivroD krn dI bjwey is`K Drm dy ivkws
leI kMm kIqw[
ies g`l nMU hkIkq
mMn ky vI is`tw iehI inkldw hY ik is`KW ’qy AwgU Tosy jWdy hn cwhy aus dw pRBU
koeI vI ikauN nw hovy [ Kud koeI bqOr is`KW dw lIfr Awpxy Awp auBr nhIN skdw[
ies dw mqlb sMq jrnYl isMG iBMfrWvwlw AnOKw hI inkilAw bwkI qW is`KW ’qy ies
qrHW Tosy Aqy kwbU kIqy AwgU is`KI dy ivkws dy ault kMm krdy Aw rhy hn[ ienHW
qoN is`KW dy Bly dI kI Aws r`KI jw skdI hY?
A`j jdoN j`Qydwr
tOhVw sMswr nMU Alivdw kih gey hn, is`K imSnrI FWcw Kqm ho cu`kw hY[auh ieh qW
iekbwl kr gey ik “auh nw AKOqI bwibAW,sMqW Awid dI is`K Drm AMdr vDdI nsl nMU
rok sky qy nw hI ieiqhwsk gurduAwirAW qy XwdW dI sMBwl kr sky”[ sgoN aunHW nMU
Fwh ky ie`k swr p`Qr QMmH iksm dy gurduAwirAW iv`c bdlx leI shweI hoey[ ies qoN
spSt hY ik AMq smyN j`Qydwr tOhVw dI AWqirk Awqmw ies kukrm leI mohrw bxn vjoN
aus nMU iPtkwr zrUr pw rhI sI[
swl 1978 dI ivswKI smyN inrMkwrIAW v`loN 13 is`K ShId krn dy KUnI swky
ip`Cy sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW nMU BVkwaux leI jQydwr gurcrn isMG tOhVw qy s.
pRkwS isMG bwdl dI BUimkw hI nzr AwauNdI hY ikauNik pMjwb ivc srkwr aus vyly
AkwlIAW dI hI sI [ j`Qydwr tOhVw ny inrMkwrIAW dy smwijk bweIkwt Aqy rotI bytI
dI sWJ Kqm krn bwry hukmnwmw jwrI krvwaux leI mu~K BUimkw inBweI sI[
iPr auhI j`Qydwr tOhVw nMU
inrMkwrIAW nwl sWJ r`Kx qy votW mMgx kwrn hukmnwmw dI aulMGxw dy doSI hox sbMDI
A`j dy mu`K mMqrI, pMjwb, kYptn AmirMdr isMG ny hI nMgw kIqw sI[ ieh g`l v`KrI
hY ik j`Qydwr sRI Akwl q^q sihb, BweI rxjIq isMG ny iksy auproN imlI hdwieq qihq
qy Awpxy injI loB kwrn jQydwr gurcrn isMG tOhVw nMU doS mukq kr id`qw sI[ BweI
rxjIq isMG ies ksUr leI szw Ajy vI Bugqdw Aw irhw hY[ jdoN vI kdI s`c swhmxy
AwieAw qW pqw l`gU ik ikvyN ieh Tosy hoey is`K AwgUAW dy kukrmW kwrn is`KW dI
Awzwd Bwrq AMdr nslkuSI hoeI qy duKWq Bugqxw ipAw?
Awa hux j`Qydwr
tOhVw dy AMq smyN v`l moVw krIey ikauNik j`Qydwr tOhVw v`loN 20 mwrc, 2004, idn
sincrvwr nUM bI.bI.sI. ryfIau qy ihMdusqwn tweImz dy irportr nwl aukq d`sI
mulwkwq kwrn, kmzor ho cu`ky j`Qydwr tOhVw nMU aus ’qy nzr r`Kx vwlI tolI dy
Gyry ivc rih ky hI ie`k ^ws dbw hyT idn guzwrny pey[ jy zufISAl jWc ho geI qW
ies tolI qoN j`Qydwr tOhVw dI mOq ivc ilAWdI qyzI dy kwrnw dI bhuq jwxkwrI iml
skdI hY[ ijnHw chyiqAW nMU j`Qydwr tOhVw dy iehnW idnW drimAwn sMprk ivc nhIN
Awaux id`qw igAw qy ikauN? dy ibAwn vI G`t AihmIAq nhIN rKdy[ hspqwl dw stwP qy
idl dy mihr auQy hwzr fwktrW dy ibAwnw dI mh`qqw qW hY hI[ sB qoN bwAd swbkw
m`uK mMqrI, pMjwb, s. pRkwS isMG bwdl, aus dy lVky suKbIr bwdl, pRDwn mMqrI sRI
Atl ibhwrI vwjpeI, ishq mMqrI sRImqI suSmw svrwj Aqy ies mOky sbMDI ijs iksy ny
vI hor kuJ d`sxw hY dy vI ibAwn lYxy bhuq hI zrUrI hn[ iPr j`Qydwr tOhVw dI mOq
ivc ilAWdI qyzI dy kwrnw dw shI pqw
lwauxw AOKw nhIN hY[ AijhI jWc krvwaux qy AslIAq k`Fx leI bhuq dlyrI qy ihMmq dI
loV hY[ mu`K mMqrI, pMjwb, kYptn AmirMdr isMG leI ieh ie`k cxOqI hY ikauNik
kwnMUnI p`K qoN mwmlw bhuq gMBIr hY[
ieh g`l irkwrf
’qy Aw cu`kI hY ik j`Qydwr tOhVw 25 mwrc 2004
nMU kwr-syvw leI nhIN jwxw cwhuMdy sn aus nMU D`ky nwl iljwieAw igAw sI
ikauNik aus nMU qW ieh vI nhIN pqw sI ik nwl iPrdI tolI aus nMU ikDr leI jw rhI
hY qy nw hI auh pUrI hoS ivc hI sI nhIN qW j`Qydwr tOhVw ies qrHW nw kihMdy,
“mYnMU eynI BIV vwlI jgHw ivc lYjweI jWdy ho”[ -ieMfIAn AYkspRYs, cMfIgVH,
b`uDvwr, 31 mwrc, 2004
(It is important to note that due to his weak health, he was reluctant to
do kar sewa on March 25. He had
reportedly said, “Mainu aini bheed wali
jagah wich lejayi jande ho.” The Indian Express, Chandigarh,
Wednesday, 31 Marh, 2004)
j`Qydwr tOhVw nMU
kwr-syvw krn ivc koeI SrDw nhIN sI qy nw hI aus ny Aijhw krn dI ie`Cw hI pRgtweI
sI[ aus nMU ieh vI pqw nhIN sI ik ij`Qy aus nMU nwl iPrdI tolI lY ky AweI hY auh
‘drbwr swihb’ dI kwr-syvw vwlI jgHw hY – nhIN qW j`Qydwr tOhVw ieh nw
kihMdy, “mYnMU eynI BIV vwlI jgHw ivc lYjweI jWdy ho”[ jdoN j`Qydwr tOhVw dI
ieh siQqI bxI hoeI sI qW j`Qydwr tOhVw v`loN Awpxy Awp kwr-syvw vwlI QW qoN
Awpxy mUMh au~qy gwr (ic`kV) lwaux dw svwl hI pYdw nhIN huMdw[ j`Qydwr tOhVw dy
mUMh au~qy gwr (ic`kV) l`gy hox dIAW PotoAW AYfItr “sMq ispwhI” pws mOjUd hn
jo j`Qydwr tOhVw nMU idl dw dOrw pYx qoN pihlW
25 mwrc, 2004 nMU duiphr ie`k bjy iK`cIAW geIAW sn[
j`Qydwr tOhVw dI ieh hwlq iks ny bxweI? ikauN bxweI? ies ivc
kI koeI rwjnIqI sI jW koeI ikV k`Fxw hI sI jW koeI Byd Cpwaux leI ieh sB ku`J
jldbwzI ivc kIqw igAw? lok bhuq svwlW dy jvwb mMgdy hn[ ijMnI
jldI jvwb FUMfx leI koeI rwh AKiqAwr kIqw jwvy A`Cw hY nhIN qW lokW ivc
ies lokrwj pRqI hor byivswhI vDdI jwvygI[
ieh
mwmlw hor vI gMuJldwr hY ikauNik suKbIr bwdl qy j`Qydwr tOhVw dI AwpsI dUrI hI rhI hY qy s. pRkwS
isMG bwdl Awpxy pu`qr leI hmySw sB kuJ krn leI iqAwr rihMdy hn[ j`Qydwr tOhVw dy
ieh swry duKWq dI jVH ikDry ieQoN hI qW SurU nhIN huuMdI?
mu`kdI dI g`l qW
ieh hY ik j`Qydwr tOhVw swrI aumr lokW nwl rwjnIqI Kyfdy rhy A`j jWdy dI aus dy
AwpixAW ny hI dur-dSw kr id`qI ijs nMU dyK ky mu`K mMqrI, pMjwb, kYptn AmirMdr
isMG roey ibnw nhIN rih sky[ scweI pqw nhIN swhmxy AwvygI ik nhIN pr is`KW nMU
AijhI rwjnIqI qoN zrUr sbk is`Kxw cwhIdw hY[
ie~Qy ieh vrnxXog
hY ik kYptn AmirMdr isMG ny jo vI j`Qydwr tOhVw dI ivDvw mwqw joigMdr kOr nMU
shUlqW dyx dw qurMq AYlwn kIqw qy aus dw ies du`K dy smyN swQ id`qw bhuq hI
SlwGwXog kdm hY[ ies nwl jwgrUk qy sUJvwn is`K mu`K mMqrI, kYptn AmirMdr isMG
nMU hI Asl AkwlI hox dw iKqwb dyx l`g pey hn[ ipCokV pihlW hI kYptn
AmirMdr isMG dw pMQk hY[ Aws hY ik auh zrUr lokW dIAW aumIdW ’qy pUry auqrngy[
blbIr isMG sUc, AYfvokyt,
luiDAwxw
mnu`KI AiDkwrW leI srgrm[
Balbir
Singh Sooch M.A;LL.B; Advocate
House
# 12333/1, Street#12, Vishvakarma Colony Behind Sangeet Cinema
Ludhiana-141003;Punjab;
(INDIA)
Tel:0161-2531029
Mobile: 98143-34544
Email:
balbirsooch50@rediffmail.com
imqI: 05-4-2004