gur iblfs pfqsLfhI 6 (sMKyp pVcol)

crnjIq isMG bwl

Note:- To open and view this article please download D. R. Chatrik Fonts from www.sikhsundesh.net

ig: sohn isMG jI sIql dI pusqk iswK ieiqhfs dy somyN ivcoN gur iblfs pfqsLfhI 6 df sMKyp aflocnfqmk ivsLlysLx piVHaF ieh jfnkfrI imlI ik ies aKOqI gRMQ dI ilKq ivc gurmiq, iswK ivcfrDfrf aqy gur ieiqhfs dy Ault purOxk imiQhfsk kUV hY| iehI sMkyq Bf: kfnH isMG jI nfBf dy gurmq mfrqMz ivcoN vI imly sn| pr sLRo: gu: p: kmytI vloN pRkfsLq kIqy julfeI 2000 dy gurmiq pRkfsL ivc zf: amrjIq isMG df lyK ‘iswK ieiqhfs aqy rihq mrXfdf df somf gur iblfs pfqsLhI CyvI’ piVHaf qF swc dI Koj vjoN zf: amrjIq isMG aqy ig: joigMdr isMG vydFqI dI sMpfdq kIqI iehI pusqk lY ky pVHI| ig: ieMdr isMG df sMpfdq kIqf iehI guriblfs iek sjwx koloN iml igaf| ieh sfrIaF pusqkF dI pVcol qoN ieh inscf hoieaf ik ieh aKOqI gRMQ ibpRnI imiQhfsk kUV df sMgRih hY ijs dy hr pMny Auqy AupdrI gumnfm ilKfrI ny BMg pI pI ky iswKI ivcfrDfrf, isDfqF aqy gurmiq df Gfx; aqy gurU sfihbfn dI socxI, kQwnI aqy krnI nUM mno-klpq hfsohIxy purOxk imiQhfsk rUp ivc vrxn kIqf hY|

gur iblfs, jnm sfKIaF, bMsfvlI nfmyN, sRI gurU pMQ pRkfsL, gur pRqfp sUrj, sUrj pRkfsL, afid, ijnHF ivc imiQhfsk sfKIaF, krfmfqk GtnfvF, ibpRnI sMskfrF aqy rhu rIqF dI Brmfr hY, nUM gRMQ kihxf gRMQ sLbd dI durvrqoN aqy gurU gRMQ sfihb df Gor apmfn hY| iksy kiQq iswK afgU jF ivdvfn vfsqy ienHF gRQF nUM sMpfdq, pRkfsLq krnf jF ienHF dI proVqf aqy pRsMsf krnI iswKI dy mUl isDfqF, gurmiq aqy gurbfxI qwq igafn pRqI aigafnqf pRgt krnI hY| pr ig:joigMdr isMG vydFqI aqy zf: amrjIq isMG, ny gur iblfs pfqsLfhI 6 nUM sMpfdq kr ky sLRomxI kmytI qoNN pRkfsLq hI nhIN krvfieaf, sgoN z: amrjIq isMG ies gur iblfs dI proVqf coxvIaF cOpeIaF, dohiraF afid dy hvfly nfl krdy hoey ilKdy hn,

"guriblfs pfqsLfhI CyvIN iswK sfihq df iek pRmuK qy mhwqvpUrn gRMQ hY, ijs aMdr gurU hir goibMd sfihb jI dy jIvn kOqkF nUM ivsQfr sihq ibafn kIqf igaf hY| ies ivc gurU nfnk dy pihly pMj jfimaF sbMDI vI sMKyp sUcnf idwqI geI hY| ies gRMQ df muwK Audys gur ieiqhfs nUM icqrnf hY pRMqU ies dy nfl hI sihj suBfivk iswK rihq dy aMsL vI ies gRMQ ivc sLfiml iml jFdy hn| guriblfs ivc iswK sMs-kfrF qy mrXfdfvF bfbq ijhVI jfxkfrI imldI hY, Aus df vyrvf ies pRkfr hY," zf: amrjIq isMG

jnm sMskfr

"jnm sMskfr df mUMh-muhFdrf spsLt rUp ivc gurU hirgoibMd sfihb jI dy pRkfsL nfl bwJdf dwisaf igaf hY|" zf: amrjIq isMG

cOpeI] puin (Pyr) gur arjn as (eydF) min Dfrf| pRsfd lIn (lY ky) afey drbfrf]105]

aMcr (pwlf) zfir (pf ky) ardfis krfeI| hirgoibMd ko mfQ (mwQf) itkfeI]

pirkRmf kir inj mhlI afey| BFiq BFiq ky mMgl gfey]106] aiDafie 3, pMnf 53

itpxI:- Auprokq cOpeI dIaF pMgqIaF jo ik gur iblfs dy krqf ny hirgoibMd jI nUM sIqlf (mfqf) dy rog qoN afrfm afAux AuprMq gurU arjn dyv vloN pRsLfd aqy ardfs krfAux pRqI iliKaF sn, ieh kuitl sMpfdk afpxf mnorQ isD krn leI hirgoibMd sfihb dy jnm sMskfr nfl joVdy hn] ies cOpeI nfl sMbMDq pMnF 52 Auwqy hirgoibMd jI nUM sIqlf dy rog kfrn sMqfp aqy afrfm bfbq ieh pMgqIaF hn,

cOpeI] hirguivMd cVHXo qn sMqfp| dyvq BXo aiDk sMqfp (duwK)|

ikh (iks) kfrin qn pIVf pfeI| mfnuK dyh kf svFg DrfeI]94]

hirguivMd kf qfp AuqfrXo| gur arjn qb sbdu AucfrXo]97] aiDafie 3, pMnf 52

iswK ieiqhfs aqy rihq mrXfdf df somF jF imiQhfsk kUV?

hir goibMd jI dy jnm sMskfr, ijs dy sMklp aqy pirBfsLf iswKI ivcfrDfrf aqy gur ieiqhfs nfloN imiQhfsk kUV nfl ijLafdf imldy juldy hn, bfry gur iblfs df kvI ies pRkfr vrnn krdf hY,

cOpeI] aYsI ikrpf krhu pRB, puwqR Dfm (Gr) ijh hoie|

hm anMd mn mY DrYN, hfsI kry n koie]67]

aiq ikRpfl sRI gur Bey, sRI muiK kIn pRkfsL|

sRI gur bIV su jfhu qum sfihb buwZy pfis]68] aiD: 1 pMnf 9

Bfv:- mfqf gMgf jI ny gurU arjn dyv jI pfs bynqI kIqI ik jy sfzy Gr puqR hovy qF koeI hsI (mKOl) nf kry| byaMq ikRpfl gurU jI ny mfqf jI nUM gurU kI bIV ivc bfbf buwZf jI pfs jfx dI afigXf kIqI|

Dohrf] BfjV rUp bnfie kY ikAu afeI ieh TFie (QF)|

hm syvk GfhI bsoN bIV rfK icq lfie]119]

puqR pfis hmry nhI siqgur crn mJfir (ivc)|

jfh qhF pUrI krYN sRI gur iewC murfir]120] aiD: 1, pMnf 14

Bfv:- ( mfqf gMgf jI jdoN bfbf buwZf jI pfs puqr dI dfq lYx gey qF AuhnF ny mfqf gMgf jI nUM ikhf), "BfjV rUp ivc ies QF ikAuN afey ho, asIN qF syvk GfhI hF, bIV dI rfKI krdy hF| puqR sfzy pfs nhIN hY, siqgurU jI dy crnF ivc hY| AuQy jfAu, mur dYNq nUM nfs krn vfly gurU jI quhfzI iewCf pUrI krngy|

COpeI] mfq gMg qb kIn pXfnf| aeI qh jh ikRpfinDfnf|

afie bMdnf gur kO krI? sRI muK soN gur arjn rrI]122]

kho bfq suq iewCf pfeI| mfq gMg qb bcn alfeI|

mhfrfj, qum pRyry gey| suq qo rhf, srfp iqn dey|123]

suq nhIN dIno BfjV deI| sRI gur khf iks ibiD geI]

mfqf, rQ, hY (GoVy) sgl bqfie| ikRpfisMDu suin bcn alfie]124] pMnf 14

Bfv:- mfqf gMgf jI EQoN qur pey aqy AuQy afey ijwQy ikRpf dy KjLfny (gurU jI) sn[ afky bynqI kIqI, gurU jI muKoN boly, dso, puqr dI ieCwf pUrI hoeI? mfqf gMgf jI ny bcn kIqy, mhfrfj, quhfzy pRyry hoey gey sI, puqr nhIN sgoN AunHF ny BfjV df sRfp dy idwqf hY| sux ky gurU jI ny ikhf, qusIN ikwdF gey sI? mfqf jI ny GoiVaF, rwQF Auwqy sLfn nfl jfx bfry sB kuC ds idwqf, ikRpf dy sfgr gurU jI ny sux ky bcn kIqy|

cOpeI] nFgy pfien eykl jfvo| BwqyhfrI vys bnfvo]

suq iewCf qb pUrI hoeI| Xf mY sMs nhIN ab koeI]128]

mfq gMg qYsI ibiD keI| jo iswKXf sRI siqgur deI|

nFgy pfie geI puin (iPr) qhF| sfihb buwZf iesiQq jhF]129] pMnf 14

Bfv:- nMgy pYr iekwly jfvo, rotIaF iljfx vflI df vys bxf lvo| mfqf gMgf jI ny EdF hI kIqf ijwdF gurU jI ny isKfieaf sI| nMgy pYrI Pyr EQy gey ijwQy buwZf jI df asQfn sI|

Dohrf] sMmq sorh sY Bey iekvMjf AuipR jfnu| awsU idn iewkIsvIN buwZy bcn bKfnu]

iqsI iCnk mfqf Audir kIno pAun invfs|

mfqf min hrKq BeI icq mY biZE hulfs]138] aiD: 1, pMnf 15

Bfv:- sMmq 1651, 21 asU vfly idn bfbf buwZf jI ny bcn kIqf (vr idwqf), Ausy smyN mfqf gMgf jI dy Audr ivc pOx dyvqy ny pRvysL kIqf aqy mfqf jI KusL ho gey, icq ivc DIrj vD igaf|

itpxI:- ies sfKI nUM ipRMsIpl siqbIr isMG hor vI kUVI imiQhfsk rMgq idMdy hoey ilKdy hn, "aihmd sLfh btflvI df kihxf hY ik gurU arjn dyv jI mfqf gMgf jI smyq iswKF nfl bIV vwl cl pey| bfbf buZf jI ny dUroN BIV afAuNdI dyK ky inktvrqI koloN puwiCaf ik ieh kOx hn? Aus dwisaf, ‘ieh gurU hn|’ sBfvk hI buZf jI ny ikhf, ‘gurUaF nUM kI BfjV pY geI hY ik iek QF qoN dUjI QF jf rhy hn?’ sMgqF ny ikhf, ‘bfbf jI glL hor hY| gurU jI smyq mfqf gMgf jI quhfzy drsLnF nUM af rhy hn qy puqr df vr mMgdy hn|’ ieqnf suxnf hI sI ik bfbf jI ibrD hox dy bfvjUd AuT Kloqy qy KusLI nfl nwcx lwg pey| hwQ Auwqy jLor df hwQ mfr ky afiKaf, ‘iek aijhf puqwr pYdf hovygf jo bhuq sUrmf qy blvfn hovygf|’" purfqn ieiqhfsk jIvnIaf, p: 40

dfqF dyx dI smrQf pRqI gurbxI dy pRmfx

mfrY rfKY eyko afip| mfnuK kY ikCu nfhI hfiQ] rfgu gAuVI suKmnI m: 5, pMnf 281

mfrY n rfKY avr n koie] srb jIaf kf rfKf soie] rfgu gAuVI suKmnI m: 5, pMnf 286

kry krfey afip pRBu, sBu ikCu iqs hI hfiQ]

mfir afpy jIvfldf, aMqir bfhir sfiQ] isrI rfgu m: 5, pMnf 48

afpy sfjy kry afip jfeI iB rKy afip] rfgu afsf, m: 2, pMnf 475

jIAu pfie ipMzu ijin sfijaf idqf pYnxu Kfxu] rfgu soriT, m: 5, pMnf 619-19

mfq ipqf sMjoig Aupfey, rkqu ibMdu imil ipMzu kry] rfgu mfrU, mhlf 1, pMnf 1013

Bfv:- mF qy ipAu dy (srIrk) sMjog dI rfhIN prmfqmf jIv pYdf krdf hY, mF df lhU qy ipAu df vIrj imlx qy pRmfqmf (jIv df) srIr bxfdf hY|

hir goibMd jI dy srUp ivc akfl purK ny avqfr Dfiraf?

COpeI] ieh mY khoN aOr bfq quih| kfl purK avqfr DrXo ijh|

pfp skl BeI BUim ivcfrI| siB dyvn pY roeI pukfrI]162]

dyv sfiQ kmlj (bRfhmf) pih gey| inj duK sBy pukfrq Bey|

mlyC jgq bhu pfp kmfvY| Drm aMs khUM hon n pfvY]163]

kmlj kih hm qy nih sreI| kfl prK pih cil siB rreI|

duKBMjnu iqh nfmu Audfrf| so rwCf krhY krqfrf]164] pMnf 18

Bfv:- ieh bfq qYnU mYN hor dwsF, (a)kfl purK ny avqfr ijwdF Dfiraf| pfpF nfl sfrI DrqI BrI peI sI, DrqI ny sfry dyviqaF kol ro ky pukfr kIqI| pfpI jgq ivc bhuq pfp kmfAuNdy hn, Drm df kMm ikqy huMdf nhIN| bRfhmf ny ikhf ieh (kMm) mYN nhIN kr skdf, clo kfl purK kol bynqI krdy hF, ijs df nfm duuK BMjn hY, Auh krqfr rwCf krygf|

cOpeI] bRhmf kI ibnqI suin pfeI| kfl purK boly sUKdfeI|

quih ihiq DroN jnm suK pfie| qumry swqRU (vYrI) dyAuN Kpfie]169]

mfq gMg mm jfcn kIno| hoie pRsMn buwZy bru dIno|

sMq bcn atl pCfno| cly sumyr n bcn tlfno]170]

suDf srovr inkt vzflI| DroN srUp iqh TF air tflI|

gur arjn ky DFm mJfry| DroN srUp icMq invfry]171]

as kih aMqr iDafn su Bey| siB dyvn min afnMd ley|

kmlj DrnI ko smJfeI| inj inj Dfm gey suK pfeI]172] aiD: 1, pMnf 19

Bfv:- bRhmf dI bynqI sux ky kfl purK boly, quhfzI Kfqr mY jnm lvFgf aqy quhfzy sfry vYrI mfr KpfvFgf| mfqf gMgf ny jfcnf kIqI hY aqy buZwf jI ny AunHF nUM vr idqwf hY| sMq dy bcn nUM atwl jfxo, sumyr prbq BfvyN apxI QF qoN ihwl jfvy, sMq df bcn nhIN tldf| aimRqsr nyVy vzflI hY, (hirgoibMd jI df) srUp Aus QF DfrFgf aqy vYrIaF df nfsL krFgf| gurU arjn dy Gr avqfr Dfr ky icMqf dUr krFgf| ieh ikh ky pRBU aMqr iDafn ho geY| sB dyvqy pRsMn ho geY| bRfhmf ny DrqI nUM vI smJfieaf| sB dyvqy KusLI-KusLI afpo-afpxy GrF nUM cly geY|

avqfr Dfrn df purfxk sMklp

"purfxf anusfr ieh iKafl hY ik avqfr grB ivc nhIN afAuNdf, ikMqU mfqf dy Audr ivc pOx dyvqf pRvysL krdf hY, jo grB dy smyN qIk pyt ivc rih ky aYsI sUrq kr idMdf hY ik ijs qoN lok jfxn ik mfqf nUM grB hY| dsvyN mhIny pvn KLfirj ho jFdI hY aOr dyvqf bflk dI sLkl Dfr ky pRgt ho jFdf hY|" zf: amrjIq isMG, ig: joigMdr isMG vydFqI, pMnF 15

NcOpeI] sMmq sorh sY su bvMjf| hfV iewkI inis afDI mMJf|

puK inCqR suB gRh suKdfeI| ikRsLn pwK pRgt pRB afeI]175]

mfq Audr qy pvn inksfnI| cqur Buj (ivsLnU) rUp dyiK hrKfnI|

myry Audr jnm ien lXo| cqur Buj rUp kho ikm (ikvyN) Bxo]176]

gd gd mfqf Ausqiq kInI| hy pRBu sBu jgu qor aDInI|

bRhm irKI qv DXfn (vyK) n pfey| mory Audr kho ikm afey]178] aiDafie 1 pMnf 19

Bfv:- sMmq 1652 hfV 21 dI aDI rfq smyN suKfvyN sLuB inCqR, aMDyry pK ivc pRBU pRgt hoey| mfqf gMgf jI dI kuwKoN pvn inkl geI aqy cfr bfhvF vfly ivsLnU rUp (hirgobMd) nUM vyK ky mfqf KusL hoey| mfqf jI ny ikhf myry kuKoN ienHF jnm ilaf hY pr cfr bfhvF vfly ivsLnU df rUp ikdwF ho igaf| gd gd ho ky mfqf jI ny Ausqq kIqI, "hy pRBU sB jg quhfzy aDIn hY, bRfhmf, irKI afid qyrf drsLn nhIN kr skdy| myry pyt ivc qusIN ikwdF afey|

ibpRnI avqfrvfd df KMzn aqy gurbfxI df sMklp

qU pfrbRhm prmysru, join n afvhI] qU hukmI sfjih isRsit, sfij smfvhI]

qyrf rUpu n jfeI liKaf, ikAu quJih iDafvhI]

qU siB mih vrqih afip kudriq dyKfvhI] rfgu mfrU m: 5, pMnf 1095

arQ:- hy prmysr qUM pfrbRhm hYN, jUnF ivc nhIN aAuNdf| qUM afpxy hukm nfl jgq nUM sfjdf hYN, pYdf krky (ies ivc) ivafpk hYN, qyrf rUp ibafn nhI kIqf jf skdf, iPr jIv qyrf iDafn ikdF Drn? hy pRBU qUM jIvF ivc afp mOjUd hYN, (sB ivc) apxI dYvI sLkqI ivKf irhf hYN|

sglI QIiq pfis (pfsy) rfKI] astm QIiq goivMd jnmfsI]1]

Brim BUly nr krq kcrfiex] jnm mrn qy rhq nfrfiex]1] rhfAu]

kir pMjIru KvfieAu cor] Eh jnim n mrY ry sfkq Zor]2]

sgl (a)prfD, dyih loronI] so muKu jlAu ijq khih Tfkr jonI]3]

jnim n mrY n afvY n jfie] nfnk kf pRBu rihE smfie]4] rfgu BYrAu, m: 5, pMnf 1136

arQ:- (hy mUrK qUM afKdf hYN) sfrIaF iQwqF Cwz ky goivMd ny ikRsLn dy rUp ivc BfdroN dI aTvIN iQwq nUM jnm ilaf| BrmI mnuK qUM kcIaF glwF krdf hYN pBU jnm mrn qoN rihq hY| pMjIr bxf ky qUM corIN ikRsLn dI mUrqI nUM pRBU jfx ky KvAuNdf hYN| pRBU qoN bymuK mUrK ikRsLn dI mUrqI nUM pRBU jfx ky lorIaF idMdf hYN jo sfry kukrmF df mUl hY| Auh muK jl jfvy jo khy Tfkr jUnF ivc afAuNdf hY| nfnk df pRBU nf jmdf hY nf mrdf hY, Auh srb ivafpk hY|

hir goibMd jI avqfrF dy avqfr?

svwXf] nB mY qb dyv aey sB hI, jY jY muiK BfK su PUln zfrI|

mMgl hoih Grf Gr mY, AuqrXo avqfrn ko avqfrI]190]

bRhm munI isLv iDafn n pfvq, aOr anyk mhf qp DfrI|

bIn lIey ijh Kojq nfrd, sfrdf sMq isvI muKcfrI]191] aiD: 1 pMnf 21

Bfv:- (hirgoibMd jI dy avqfr Dfrn smyN akfsL qoN) sB dyvqy afey, muKoN jY-jYkfr bolidaF Puwl suwty| Gro Gr KusLIaF ho irhIaF sn ikAuNik avqfrF dy avqfr pRgwt hoey sn ijs df bRfhmf, munI, isLvjI aqy anyk qpI drsLn nhIN sn kr skdy, nfrd bIn lY ky, sfrdf dyvI, isLvjI, bRfhmf afid Kojdy iPrdy sn|

hir goibMD jI ny qurkF nfl juD krn leI avqfr Dfiraf?

svXf] mfq ibrfj (sON) geI jb hI, idiK afp AuTy gur (hirgoibMd) bfl murfrI|

plMG qry (hyTF) hoie bYT gey BUim (DrqI), afvq Bey siB dyv apfrI (byaMq)|

jfin iekMq (iekwly nUM) afie qb dyv, sdfisv (isLvjI) nfrd aO(r) kl BfrI (mhfkflI)|

jogn cOsT, bIr bvMjn (bvMjf), afie qbY gur awgR (awgy) pukfrI]74] aiD: 1 pMnf 30

Bfv:- jdoN mfqf (gMgf jI) sON gey qF mur dYNq df nfs krn vfly bfl (hirgoibMd jI) dyK ky AuT ky plMG hyT jf bYTy, byaMq dyvqy af gey| iekwilaF nUM jfx ky dyviqaF, isLvjI, nfrd, mhfkflI, cOT jognF (zYxF) aqy bvMjf sUiraF ny gurU jI awgy pukfr kIqI[

cOpeI] siB imil Ausqq kIn apfrf| hy pRB hro (dUr kro) Bfr mih (DrqI df) sfrf|

bfl rUp jf ihiq (leI) qum DfriXo| kro soie duK, dyv pukfrXo]75]

nyiq nyiq quih byd bKfnY| mrm (Byd) qumrf koAU nih jfnY|

jogin khf juD pRB jyqI (jyqU)| BrYN Auydr (pyt ) hm anMd syqI] 76]

bhu icr BXo juwD nih hoXo| mrYN BUK hm siB suK KoXo|

bfl rUp pRB (hirgoibMd) qb muskfny| sRI muK sON (qoN) as bcn bKfny]77] pMnf 30

Dro DIr qum icMq n Dfro| sny sny sBy Bfr invfroN|

hy nfrd qum ikrpf pfvo| isLv gir (gl) ruMz mfl (mflf) pihrfvo]78] aiD: 1 pMnf 31

Bfv:- sfiraF iml ky apfr (gurU jI) dI Ausqq kIqI, hy pRBU DrqI df sfrf Bfr dUr kro, ijs leI bfl rUp Dfiraf hY Auh duK dor kro, dyviqaF ny pukfr kIqI| ‘vyd afKdy hn ieh nhIN, ieh nhIN, quhfxf Byq iksy nhIN pfieaf,’ jognF (zYxF) ny ikhf ‘hy jMg ijqwwx vfly pRBU (juwD kro) asIN mjLy (lhU) nfl pyt Br leIey| bhuq icr hoieaf juD nhIN hoieaf, asIN sfrIaF ny BuK kfrn cYn gvf ilaf hY|’ bfl (hirgoibMd) rUp pRBU muskrfey, gurU jI ny muKoN iedF ikhf, "DIrj Dro, icMqf nf kro, hOlI hOlI sB Bfr lfh idaFgy| nfrd qusIN ikRpf kro, isLvjI dy gl isrF dI mflf pihnf idAu|"

dohrf] kl ko qb afgXf krI Dro jnm qum nfr| idwlI bIc qum jfiekY cMdU igRih (Gr) avqfr]79]

bvMj bIr ko as khf Dfir qum mfnuK dyh| mm sMig huie bhu juwD kro qurkn soN jsu lyhu]80] pMnf 31

Bfv:- kflI mfeI nUM (hir goibMd jI ny) afigaf kIqI ky qUM jf ky idwlI ivc cMdU dy Gr nfrI df avqfr Dfr[aqy bvMjf sUiraF nUM ikhf qusIN mnuKI dyh Dfro, myry sMg ho ky qurkF nfl bhuq juD kr ky js lvo|

itpxI:- BMg dy nsLy kfrn kvI, ipMz ruhyly, ijLlf gurdfs pur dy jMm-pl, lfhOr invfsI cMdU nUM eyQy idwlI invfsI ilK igaf hY|

gurU arjn jI vloN byaMq dfn aqy bRfhmnF nUM Bojn, dCxf?

cOpeI] sRI gur arjn suinE jb hI| puqR jnm suK pfXo qb hI|

dfn dIXo vfr n pfrf| qb sumyr inj BY (apxf zr) min Dfrf]188]

mo kO bFt gurU ijin dyeI| cloN Bfj ikaf jqn kryeI|

qf sm jo nr afvq Bxo| mn bFCq gur qy Dnu lXo]189] aiD: 1, pMnf 20

Bfv:- jdoN gurU arjn sfihb ny spuqR (hirgoibMd jI) dy jnm bfry suixaF qF KusL hoey, eynf byaMq dfn idwqf ik sumyr prbq nUM afpxf zr pY igaf ik gurU jI ikqy mYnUM vI nf dfn ivc vMz dyx, mYN Bj jfx df koeI jqn krF| Aus smyN jo vI mnuK aieaf, Aus ny gurU jI qoN mn BfAuNdf Dn ilaf|

itpxI:- sMpfdkF, ig: joigMdr isMG jI vydFqI aqy zf: amrjIq isMG ny kuitl ilKfrI dI imiQhfsk kUVI rcnf nUM iswKI isDFqF, gurmiq aqy gur ieiqhfs dy ankUl iswD krn dI ivAuNq jF iksy hor guwJy pRXojn kfrn dohiraF, cOpeIaF afid dI vwZ-tuk aqy adlf-bdlI kr idwqI hY pr ig: ieMdr isMG dy sMpfdq kIqy iesy hI gur iblfs ivc iehI dohry, cOpeIaF afid ies pRkfr hn[

cOpeI] qIn brs kf suq jb cIno| mfq gMg as Audm kIno|

gurU arjn ko khf sunfeI| bRhm Boj krIey suK pfeI|

sRI gur khf dyr nhIN lfvo| Byj drb (DMn) bhu vsq mMgfvo|

qbY mfq sB vsq mMgfeI| dIey kVfh aink cVHfeI]87] aiD: 2 pMnf 36

sLbdfrQ:- suq, spuqr, drb, DMn, bRhm Boj , bRfhmxF vfsqy Xwg, kVfh , kVfhy

dohrf] BFq BFq pkvfn sB Bey qXfr jb afie|

qb invqy (swdy) bRfhmn sgl mn mYN afnMd pfie]88]

qb idj (bRfhmn) sgl bulfie kY pMgq bhuq bhfie|

mn bFCq Bojn dIAu gnnf (igxqI) gnI n jfie]89] pMnf 36

cOpeI] huie sq iqRpq (prswn) AuTy idj rfeI (pRhq)| BFiq BFiq kI dCnf pfeI|

muK sO sB idj aYs Aucfrf| icr jIvY suq blI qumfrf]90] aiD: 2 pMnf 36

gurU arjn dyv jI durgf dyvI dy pUjfrI?

dohrf] pFc brs ky jb Bey hir goibMd blvfn| TMZI qb inksq BeI aiq BfrI suK Kfn]94] pMnf 37

qb gur arjn idjn ko lIno qurq bulfie| durgf Byt sB hI pVo kr pUjf min lfie] 95]

cOpeI] bRihmx Bytf (pfT ) durgf kI rrNy (pVHyN)| inq nvIn (nvyN ) hvn kO krYN|

kMinaf ko Bojn inq dyvYN| BUKn (gihxy) bsn (bsqr ) dyih suK lyvYN]97] aiD: 2, pM: 37

Bfv:- jdoN hirgoibMd jI pMj brs dy hoey AunHF nUM bhuq BfrI mfqf inklI| gurU arjn dyv jI ny bRfhmxF nUM swd ilaf aqy ikhf ik sfry durgf dyvI df mn lf ky pfT kro aqy pUjf kro| bRfhmx durgf df pfT krdy sn, inq nvyN hom Xg krdy sn| kMinaF nUM inq Bojn idMdy, gihxy aqy bsqr dy ky afnMdmeI huMdy sn|

kuMzlIaf] bRfhmn ky pRsfid qY durgf BeI pRswn|

spq (swq) idvs bIqq Bey TMZI kih (ikhf) DMn DMn]

TMZI kih DMn DMn hir goibMd nYn AuGfry|

idK hrKI qb mfq aOr idK sB prvfry]98]  aiD: 2 pMnf 37

Bfv:- bRfhmxf dI ikRpf nfl durgf dyvI pRsn ho geI, swq idn bIqn qy mfqf dyvI vI DMn DMn kr AuwTI| mfqf dyvI dy DMn DMn kihx qy hir goibMd jI ny awKF AuGyV leIaF, mfqf gMgf jI aqy sfrf pirvfr KusL ho gey|

dohrf] ays sbd sRI gur khf mn mYN afnMd Dfr| pUjn kI iqafrI krI sRI durgf drbfr]103]

sB prvfr ko sMg lY gMg mfq prbIn (sujfn)| krmo ko inj sMg lY clI icqlIn]104] pMnf 38

cOpeI] gur arjn ipRQIaf sMg lInoN| afnd Dfr dfn bhu dInoN|

bfj (bfjy) bjfviq cly apfrf| durigafxy dyvI drbfrf|

duigafxy durgf kf BOn (Bvn)| durgf (dy) ibp (pFzy) pUjfrI qOn (EQy)

bfj bjfvq gur qih gey| durgf Bvn dyK ibgsey|

Dujf (JMzf) nlyr soN drB (DMn) apfrf| Byt DrI dyiv (dyvI) drbfrf|

dyvI kI pirkRmf kInI| dyhurf (mMdr) kI aiq sY Cb cInI (dyKI)]105] pMnf 38

pUjf pRqI gurbfxI dy sMklp aqy pRmfx

sfligrfm hmfry syvf] pUjf arcf bMdn syvf]

GMtf jf kf sunIaY chukuMt] afsun jf kf bYkuMT] rfgu afsf mhlf 5, pMnf 393

Bfv:- (hy pMizq Aus pRmfqmf) dI syvf BgqI hI sfzy (Gr) sfligrfm (dI pUjf) hY| (hir-nfm ismrn hI sfzy vfsqy) pUjf, sugMDI-Byt qy afdys hY| ijs (pRmfqmf) df GMtf (mMdr ivc hI nhIN sgoN) sfry sMsfr suixaf jFdf h| aqy ijs df invfs sfry jgq ivc hY| gurU gRMQ sfihb drpn, poQI 3, pMnf 247

qorAu n pfqI, pUjAu n dyvf] rfm Bgiq ibn inhPl syvf]

siqguru pUjAu, sdf sdf mnfvAu] aYsI syv drgh suK pfvAu] rfgu BYrAu kbIr jI pMnf 1158

Bfv:- mYN PuwlF dIaF pwqIaF qoV ky dyviqaF dI pUjf nhIN krdf| pRBU dI BgqI qoN ibnf hor iksy dI pUjf ivarQ hY| mYN siqgur nUM hI pUjdf qy sdf pRsMn krdf hF| ies pUjf nfl pRBU dI drgfh suK pfAuNdf hF| sRI gurU gRMQ sfihb drpn, poQI 8 pnF 823/24

siqguru imlY q shsf jfeI] iksu hAu pUjAu dUjf ndir n afeI]

eykY pfQr kIjy BfAu] dUjY pfQr DrIaY pfAu] jy Eh dyAu q Eh BI dyvf] kih nfmdyAu hm hir kI syvf] rfgu gUjrI nfmdyv jI pnF 525, (sRI grU gRMQ sfihb drpx, poQI 4, pnF 172)

guridwqf jI sylI topI smyq gurU nfnk jI dy ibrD srUp ivc jnmy?

svwXf] jnm BXo suq ko qb hI, gurU nfnk ky sm rUp apfrf|

sylI Dry gl, ibrD qnMu, suB topI ibrfjq sIs suDfrf]225] aiD: 9, pMnf 329

Bfv:- puwqR (guidwqf jI), ijs df rUp gurU nfnk jI vrgf suMdr sI, df (mfqf dmodrI jI kuKoN) jnm hoieaf| AunHF dy gl sylI sI, qn ibrD sI, sIs Auqy topI soBdI sI|

dohrf] hy gur ikaf kOqk kIXo, idiK lwjf min pfie|

afid gurU bpu ibrD Dir, ks hON quih smuhfie]226]

Bfv:- mfqf dmodrI jI ny puiCaf, hy gurU qsIN ieh kI kOqk kIqf? vyK ky mn ivc sMg afAuNdI hY| qusIN pihly gurU df ibrD srUp Dfr ky jnm ilaf hY, mYN qhfzy sfhmxy ikdF hovF?

cOpeI] mfq gMg min ibsmY pfeI| ibRD puqR Bv sunXo nf kfeI|

sBI mfq muiK aMcr pfXo| gur nfnk qb bcn alfXo]227]

suno mfq qum jfcn kInf| siqnfmu muiK cUs pRbInf|

iqh qy apnf rUp idKfXo| ab jo kho DroN, suK pfXo]228]

Bfv:- mfqf gMgf jI nUM hYrfnI hoeI, ibRD srIr vfly puqR df jnm kdy nhIN suixaF| sB mfqfvF ny GuMz kwZ lY, qF gurU nfnk (srUp guridwqf) jI ny bcn boly, mfqf jI suxo, qusIN siqnfm df Auqm mMqR cUisaf sI aqy jfcnf kIqI sI, ies kr ky afpxf ieh srUp idKfieaf hY| hux jo qusIN kho Auho ijhf hI srUp bxf lvFgy|

dohrf] mfq dmodrI as khf, kro bfl suB aMg|

bfl aMg kir gurU jI, hrK mfq idiK gMg]229] aiD: 9, pMnf 330

Bfv:- mfqf dmodrI jI ny ikhf, bflkF vrgy suMdr aMg bxf lvo| gurU jI ny bflkF vrgy aMg kr ley, mfqf gMgf jI vyK ky KusL hoey|

jnm pRqI gurU sfihb dy muKvfk

siqgur sfcY dIaf Byij] icru jIvn Aupijaf sMjog]

AudrY mfih kIaf invfs] mfqf kY min bhuqu ibgfsu]

jMimaf pUqu goivMd kf] pRgitaf sB mih iliKaf Dur kf] rhfAu]

dsI mfsI hukim bflk jnm lIaf] imitaf sogu mhf anMd Qiaf]

gurbfxI sKI anMdu gfvY] sfcY sihb kY mn BfvY] rfgu asf m 5 pMnF 396

siqnfm df mMqR cUsx nfl gurUikaF dIaF Cy, buwZf jI dIaF swq pIVHIaF sMqfn?

"vfsqv ivwc mMqR df arQ slfh krnf hY, pr qFiqRkF ny iksy Kfs sLbd jF vfk dy jfp df nfAuN mMqR klp ilaf hY|" BfeI kfnH isMG jI nfBf, gurmq mfrqMz pMnf 789

dohrf] dsm rUp qk hON suno mYQun nfir iqafig|

sfihb buwZy aMs jo qjy soie vzBfg]729] aiD: 9 pMnf 378

cOpeI] spq rUp iehu Bog n krYN| siqnfm mMqR muiK DrYN|

afgy sLMkr brn AupfvY| kil ky jIv sfiQ imil jfvYN]737]

puin dsm rUp jo hmrI hoeI| kry n Bog agr imil soeI]738] aiD 9, pMnf 379

Bfv:- (gurU hirgoibMd jI ny kOlF jI nUM ikhf) "asIN dsvyN srUp qk iesqRI nfl Bog iqafgdy hF| buwZf jI dI aMsL ivcoN vI jo ies df iqafg krngy Auh vzBfgI hoxgy| swq pIVHaF ieh iesqRI nfl Bog nhIN krngy[ siqnfm mMqR mUMh ivc rKky cUsx duafrf sMqfn pYdf hovygI| swqF pIVHaF qoN mgroN ienHF dI sMqfn doglI pYdf hovyygI, ieh klXugI mnuKF nfl iml jfxgy| iPr dsvyN jfmyN qk jo srUp sfzy hoxgy iesqRI nfl iml ky Bog nhIN krngy|

itpxI:- ies ihMdU imiQhfsk qMqR, mMqR, Bfv siqnfm mMqR sUcx duafrf iesqRI df grbvqI hox dy sMklp nUM koeI sUJvfn iswK aqy qrksLIl ivdvfn kqeI nhIN mn skdf|

grB aqy mMqR pRqI gurbfxI dy sMklp,

pfnI mYlf (ipqf df vIrj), mftI gorI (mF dI rkq)]

iesu mftI kI puqrI (kFXF) jorI (joVI)] rfgu gAuVI pMnf 336

ey srIrf myiraf hir qum mih joiq rKI qf qU jg mih afieaf] rfmklI m:3 anMdu pM: 921

qMqu mMqu pfKMzu n jfxf, rfmu irdY mnu mfinaf] sUhI,pM:766 (gu:gRM:sf: drpn, poQI 4, pM: 584)

ivwidaf sMskfr

"gurU hirgoibMd jI nUM ivwidaf df igafn idvfAux ihwq gurU arjn sfihb jI bfbf buwZf jI nUM ijLmyvfrI sONpdy hn| ieh kfrj afrMB krn qoN pihlF pMj mohrF df pRsLfd mMgvf ky vMizaf jFdf hY|" zf: amrjIq isMG

cOpeI] puin (Pyr) sRI gur mn aYsy BfXo| muhr pFc pRsfdu mMgfXo|

sfihb buwZy agRwj rfKXo| sRI muK soN gur as (aYsy) bc(n) BfKXo]115]

pRsfdu vrqfie abY pRB lIjY| hirgoibMd ko ibwdXf dIjY|

ptI pir pYNqI ilK dXY| abY kfj ieh pUrn kXY]116] pMnf 54

sfihb buwZy bcn Aucfrf| mY hON jft Gfs rKvfrf|

mY ikaf jfno kYs pVHfvy| hm ko pVnf kCU n afvY]117] aiDafie 3, pMnf 54

Bfv:- gurU arjn sfihb ny pMjF mohrF df pRsLfd mMgvf ky bfbf buZf jI awgy riKaf aqy bcn kIqy ik pRsLfd vrqfAu aqy hirgobMd jI nMU ividaf pVHfAuxI arMB kro| PwtI Auqy pYNqI ilK idAu qy ieh kfj huxy kro| buZf jI ny bcn Aucry, "mYN iek jt GfeI hF| mYN kI jfxf ikdF pVHfeIdf hY| mYnUM qy afp nUM pVHnF nhIN afAuNdf|"

dohrf] aYs bcn suin sRI gurU boly dInf nfiQ| srb klf smrQ qum, sBu ikCu qumrY hfiQ]118]

Xf mY sMs n kCu kro qum jfno sB sfr| sLuB idn afj ibqfq hY Blo mhUrq Dfir]119] aiD: 3, pM: 54

Bfv:- ieh sux ky gurU jI boly, "qusIN srb klf smrQ ho, sB kuC quhfzy hQ vs hY| ies bfry koeI icMqf nf kro, qhfnU sB pqf hY| awj idn sLuB bIiqaf hY, BlI mhUrq kr idAu|

itpxI:- bflk hirgoibMd jI dI ividaf sbMDI Auprokq pMgqIaF nUM ibnf socy smJy mMn ilaf jfvy qF spsLt hY ik, bfbf buZwf jI pVHnf nf jFxdy hoey vI pVHfAux dy smrQ sn| socx vflI gl hY ik gurU arjn dyv jI ny hir goibMd jI dI ividaf dI jLumyvfrI pRisD ivdvfn BfeI gurdfs jI nUM ikAuN nf sONpI? lgdf hY guriblfs dy lyKk, sMpfkd aqy pRsMsk afid ibpRnI imiQhfsk rucIaF qoN pRBfvq hn jF iPr ienHF ny afp vI anpVH pr srb-klf smrQ aiDafpkF koloN ividaf pRfpq kIqI hY|

anMd sMskfr

"guriblfs iswK sfihq ivcoN pihlf gRMQ hY ijs aMdr ieqny spsLt ZMg nfl anMd ivafh dI rsm bfbq ivsQfr sihq crcf hoeI imldI hY| BfvyN dUjy gRMQF aMdr vI gurU sfihbfn sMbMDI jfxkfrI imldI hY, pRMqU anMd kfrj dI mrXfdf bfbq sUcnf dyx vflf ieh muZwlf pRmuwK somf hY| anMd kfrj dI rsm qoN pihlF kuVmfeI dI rsm bfbq vI ijLkr imldf hY| gurU hirgoibMd sfihb jI df ivafh anMd mrXfdf anusfr hoieaf qy gurU hirgoibMd sfihb jI vloN afpxy spuqRF dy anMd kfrj smyN lfvF df pfT pVHn dy hvfly vI gRMQ aMdr pRpq hn| anMd sMskfr bfbq hyT ilKy anusfr jfxkfrI imldI hY|" zf: amrjIq isMG

cOpeI] gur arjn min hrK (KusLI) DrfeI (DfrI)| sfihb buwZf lIXo bulfeI|

gurU rIiq pUCI iqh vfrf| qb buwZy jI bcn Aucfrf]145]

jgq rIq krnI qum nfhI| inrflI cfl gurUan kI afhI|

rfmdfs gur sbd ju khXo| iqn ko piV kir iqlk so dXo]146] aiDafie 5 pMnf 132

itpxI:- kI gurU jI gurU Gr dI mrXfdf dy qoN axjfx sn? kI iqlk lfAuxf gurU Gr dI mrXfdf sI?

hir goibMd jI dIaF do sgfeIaF, jMÖU aqy iqlk dIaF rsmF

cOpeI] zwly (ipMz dy) vfsI aiq aiBrfimu (suMdr)| nrfiex dfs KwqRI iqh nfimu]

gir (gl) aMcr (pwlf) muiK bfq alfeI (khI)| hAuN anfQ pRB qum sLrnfeI]174] pMnf 135

spq (swq) brs mm (myrI) kMnXf hoeI| pRBU drb (DMn) igRih moih n koeI|

sgfeI mm kMnXf kI lIjY| dfsI hirgoivMd kI kIjY]175] aiDafie 5 pMnf 135

dohrf] gur indys suin qb ibpR suB jMÖU kr Dfir|

kir pUjf gur puqR gir lfgo pRohq zfir]177]

hirgoivMd kih nih zfr, hm jMÖU ais hoie| gurU rIiq hY abY kro qum soie]178] pMnf 135

Bfv:- gurU arjn sfihb dI afigaf sux ky pMzq jMÖU hQ ivc lY, pUjf kr ky hir goibMd jI dy gl pfAux lwgf| hir goibMd jI ny ikhf jMÖU nf pf myrf jMjU qlvfr hovygI| jo gurU sfihbfn dI rIq hY kr|

itpxI:- zf: isMG aqy ig: vydFqI ny ies dohry dI sLbdfvlI bdl ky anrQ krn df Xqn kIqf hY, pr ieho dohrf ig: ieMdr isMG igl dy sMpfdq kIqy iesy gur iblfs pfqsLfhI 6, ivc ies pRkfr hY|

dohrf] gur ndys sun ibpR qb suB jMÖU kr Dfr|

kr pUjf guru puqR gr lfgo pRohq zfr]90] pMnf 101

hir goibMd khXo hm grY jMÖU hir ais pfie|

kul pRohq kul rIq kih pfXo gr hrKfie]91]

Bfv:- gurU dI afgXf sux ky bRfhmx ny jMJU hwHQ ivc PV, pUjf kr ky gurU dy pUq dy glL pfAux lwgf| hir goibMd jI ny ikhf asIN jJU iedF pfAuxf hY| pRohq ny kulL dI rIq anusfr KusLI nfl jMJU gl pf idwqf|

itpxI:- pRisD ZfzI ig: sohn isMG jI sIql, iswK ieiqhfs dy somy ivc pnF 61 Auwqy ies dohry bfry ilKdy hn, "gurU nfnk dyv jI qF jMÖU pfAux qoN ienkfr krdy hn, pr eyQy gurU arjn dyv jI dy sfmHxy hI hir goibMd jI nUM pMzq jMÖU pf idMdf hY| ieh kvI dI klpnf hI jfpdI hY, scfeI nhIN|"

cOpeI] gur arjn qb aYs alfXo (boly)| eyku isK ko inkt bulfXo|

kir ardfis dyir nhI Dfro| hirgoivMd ko iqlku svfro]179] pMnf 135

dohrf] aOr AuTXo afnMd vis hrIcMd iqh nfmu|

jfiq lMb KwqRI suKd pur rmdfs ju Dfm]183] pMnf 135

cOpeI] doie brs mm puqRI BeI| hirgoivMd dI dfsI keI|

aMgIkfr sgfeI kIjY| iehI dfnu mo pRB dIjY]185] pMnf 135

Bfv:- rfmdfspur ipMz dy lMb-KqwrI jfqI hrI cMd ny AuT ky gurU arjn sfihb nUM bynqI kIqI, "do brs dI myrI puqRI ho geI hY| Aus nUM hir goibMd jI dI dfsI bxf idwqf hY| ies dI sgfeI (hir goibMd jI) nfl kr idAu| ieh imhr df dfn myry qy kro|"

cOpeI:- gur arjn iqh DIr DrfXo| hrIcMd mn mih suK pfXo|

hrIcMD iqlku pRB kInf| aiq anMd inj mn mY lInf]186]

eyk Coiz BeI duie sgfeI| (cMdU dy) nfeI, ibpRih aiq duKu pfeI]187] pMnf 136

Bfv:- gurU jI ny DIrj Drfieaf qy hrIcMd df mn suKI ho igaf[ hrIcMd ny pRBU nUM iqlk kIqf qy mn ivc afnMd pfieaf| iek Cwz ky do sgfeIaF ho geIaF| (cMdU dy) nfeI qy bRfhmx duKI ho gey|

hirgoibMd jI df sfhf bRfhmx ny soiDaf?

cOpeI] dfs nrfiex ibniq AucfrI| hy pRB ikRpfisMDu (ikRpf dy sfgr) avqfrI]193]

sfhf abY sLqfbI (CyqI) lIjY| kCU kfj mY iblm (dyr) n kIjY]

sRI gur qf ko khf sunfey| ivafhu mfs mfG gRh pfie]194] pMnf 136

itpxI:- iesy cOpeI dIaF hyTF iliKaF pMgqIaF aqy dohrf, jo ik zf: isMG aqy vydFqI jI dy sMpfdq kIqy gur iblfs ivcoN gum hn, ig: ieMdr isMG jI igwl dy sMpfdq kIqy gur iblfs ivcoN hn| Bfv ienHF sMpdkF ny sMpfdnf dy nXm BMg kridaF gur iblfs dI ilKq Ault pult krky arQ dy anrQ kr idwqy hn|

cOpeI] sRI gur idj (bRfhmn) ko khf sunfey| soDhu sfhf abY bnfe|

gnk nKXqR (nCwqr) gRhy sB joeI (vyKy)| idXfisMD ko aYsy goeI (ikhf)]101] pMnf 102

dohrf] sfhf sLuB pRB jI suno mfG idvs gRih pfie|

doie mfs ab bIc hY suniq sBY hrKfie (KusL hoey)]102] pMnf 102

"gurU jI vI pMzqF qoN sfhf sDfAuNdy sn, kvI dI pMzq pUjf ivc sLrDf hY|" ig: sohn isMG jI sIql

dohrf] kpt nfr kf vys kir dyvFgn sB afie| gMg mfqf afdir krY anMd vis aiDkfie]242]

sB nfrI sur nfr Xuq (nfl) gfvq mMgl bYn|

anMd vis kCu sXfn nih, imRgsfvk ijh nYn]243] pMnf 140

Bfv:- (hirgoibMd jI dy ivafh dy mylL ivc) kptI nfrF df vys Dfr ky dyvqy afey| mfqf gMgf jI ny KusL ho ky AunHF df afdr kIqf| sfry dyviqaF ny nfrIaF nfl anMdmeI gIq gfey| afnMd dy rON ivc imrg nYxF vflIaF (nfrIaF) nUM koeI suD-buD nhIN sI

hir goibMd jI df ivafh (dmodrI srUpI) mhf lCmI nfl?

cOpeI] nrfiex dfs rMk (grIb) duK DrY| mhf lwC(mI) kI pUjf krY|

ikqk (keI) kfl jb pUj krfeI| BeI pRqwC (pRqwK) lwC mfeI] 296]

Bfv:- nrfiex dfs grIb (hox krky) duKI sI, mhf lCmI dI pUjf krdf sI| kuC smf pUjf kIqI qF lCmI pRgt hoeI|

dohrf] mFghu vru puqR ruic aYsy kIn Aucfr|

nrfiex dfs kr joir kY kInI pRQm juhfr]297] pMnf 144

cOpeI] bhuro mn kI khI sunfie| igRih mory qum suhfie|

qQf squ bcn mhf lwC khy| qum ieCf pUrk suK lhy]298]

mory pRBU sRI BgvMqf| lIn avqfr mhI suK sMqf|

moih indys aYs pRB dIny| iqRDf rUp qum Dro nvIny]299] pMnf 144

Bfv:- (lCmI ny nrfiex dfs nUM ikhf) puqR afpxI rucI anusfr vr mMg| nrfiex dfs ny hQw joV ky nmskfr kIqI| (nrfiex dfs ny) mn dI kih suxfeI, qUM myry Gr nUM (jnm lY ky) Bfg lf| qF mhf lCmI ny squ bcn kIqy, qYnUM suwK pRfpq hoxgy| myry pRBU (hir goibMd rUpI) Bgvfn ny sMqF dy suK vfsqy DrqI Auwqy avqfr Dfriaf hY, mYnUM pRBU ny Audys ieh idwqf hY ik qUM iqn nvyN rUp Dfr|

dohrf] suafmI kf bc(n) mfnXo, qum igRih jnmo afie|

doie rUp aOry Dry suMdr suK uApjfie]300] pMnf 145

Bfv:- suafmI df bcn mn ky qyry Gr af ky jnm lvFgI| suwK nfl do suMdr rUp hor Dfrny hn|

cOpeI] XON kih (a)lop mhf lwC(mI) BeI| dfs nrfiex icMqf geI|

iqh igRih jnm mhf lwC pfXo| mfXf zfir su qfih BulfXo]301]

lCmI kir qf ko nih jfnY| inj puqrI kir qf ko mfnY|

zwly shr (sLihr) lwC Bv (jnm) pfeI| aOr TOr (QF) do sLkiq rhfeI]302] pMnF 145

Bfv:- iedF ikh ky mhf lCmI alop ho geI, nrfiex dfs dI icMqf muk geI| Aus dy Gr lCmI ny jnm ilaf aqy mfXf df jfdU pf ky (nrfiex dfs) nUM Bul igaf ik (dmodrI jI rUpI) lCmI ny jnm ilaf hY| Auh Aus nUM lCmI krky nhIN jfxdf sI, afpxI puqrI krky mMdf sI| iek jnm lCmI ny zwly sLihr ivc ilaf| do QF hor sLkqI (lCmI jnm lY ky) rhI|

dohrf] suDf srovr eyk Dr duqI mzflI Dfr|

pFc qIn pfCy brK lIno jig avqfr]303] pMnf 145

Bfv:- sRI aiMmRqsr dy iek pfsy (bfby bkfly) ivc hrI cMd dy Gr nfnkI dy rUp ivc iek jnm, aqy dUjI vfr mMizaflI ivc dXf rfm dy Gr mrvfhI dy rUp ivc pMj aqy iqwn brs dy Prk nfl lCmI pRgt hoeI |

mhflCmI (dmodrI jI) ny ivafh aqy dfj df Krc irDIaF isDIaF nfl pYdf kIqf

cOpeI] mhf lwC(mI) sq brs kI BeI| nrfiex dfs sgfeI keI|

jfin ivvfh smf suKdfeI| lwC pih iriD isiD afeI]304]

aink indys rcy suK sfry| lCmI kI dfsI suK Dfry]305]

Bfv:- dmodrI jI srUpI mhf lCmI jdoN sq brs dI ho geI, nrfiex dfs ny sgfeI kr idwqI| ivafh df suKfvF smf jfx ky, mhf lCmI kol irDIaF isDIaF af geIaF| Aus dI afigaf anusfr anyk pRkfr dy suK rc ley| lCmIN dIaF dfsIaF ny sfry suK bxf idwqy|

cOpeI] kopr (kuMzldfr Qfl) kink kls (sony dy GVy) bhu Dfrf|

BFjn (BFzy) lilq (suMdr) anyk pRkfrf|

BFiq BFiq qf mih pkvfnf| Pl anyk nih jfih bKfnf]308]

BUKn (gihxy) bsn (bsqR) ju rUp suhfey| hrK sihq so Byt pTfey|

diD icrvf Auphfr suDfrf| kfvr Bir Bir clY khfrf]309] pMnf 145

Bfv:- kuMzldfr Qfl, sony dy GVy aqy anykF pRkfr dy suMdr BFzy iqafr kr kyy, ivc BFq BFq dy pkvfn, anykF Pl, jo dwsy nhIN jf sn skdy, pf ky Byjy| dhIN, PyhyN hoey cOlF qoN bxy suafdI Bojn dIaF vihMgIaF Br Br ky kuhfr lY ky cwl pey|

cOpeI] eyq(nf) Dnu sRI gurU (arjn jI) brKfXo (brsfXf)|

mfnhu myG sfvn ko afXo] 314] pMnf 146

itpxI:- pVHdy suxdy afey hF ik isK sMgqF dy cVHfvy afid ipRQI cMd sFB lYNdf sI| gurU jI kol hir goibMd jI dy jnm sMskfr aqy ivafh smyN Xwg, dfn-dCxf dyx aqy mINh vFg vrHfAux nUM Dn ikQoN afieaf? kI siqgurU arjn dyv jI hoCy sn jo sMgqF df Dn injI kfrF ivhfrF Aupr mfXfDrIaF vFgUM vHrfAuNdy?

cOpeI] pur (ngr) brfq lwC(mI) suin afeI|

inj (apnI) mihmf kCu pRgt jnfeI (dKfeI)]315]

dohrf] iriD isiD sBy bulfie kY aYsy khf suDfir|

jf phunfeI qum kro mm suafmI krqfr] 316]

Bfv:- ngr brfq afeI, sux ky lCmIN (dmodrI jI) ny apxI sLkqI ivKfeI| mhf lCmI ny sfrIaF irDIaF isDIaF nUM bulf ky ikhf, myry suafmI krqfr (hirgoibMd jI) dI cMgI qrHF pRfhuxfcfrI kro|

cOpeI] mfno pTI (ByjI) dyvn ko pfqI (icTI)| sRI gur ky huie afvo brfqI|

qb hI dyv (dyvqy) sBI cil afey| sRI gur afgy sbd AuTfey (gfey)]326] pMnf 147

itpxI:- ies afnMd bfry hyTlf dohrf ig: ieMdr isMG jI dy sMpfdq kIqy gur iblfs pfqsLfI 6 ivcoN hY|

dohrf] jg imRjfd (mrXfdf) krkY qby bydI DrI bnfie|

ibwp (bRfhmx) bMd (bMdnf) bYTq Bey sRI gur mn suK pfie]179] pMnf 109

Bfv:- ihMdU mrXfdf anusfr bydI bxf ky rwKI aqy bRfhmx bMdnf krky bYT gey| gurU jI mn aMdr afnMd meI ho gey|

cOpeI] sRI gur rIiq aYs qb kInI| gur rfmdfs ju afigXf dInI]92]

lfvF lIn qby mnu lfeI| gurU igRMQ cOPyr suhfeI|

gfvq juvqI (iesqrIaF) lfv (lfvF) apfrf| mfno vihq ivrfgY Dfrf] 93]

jMÖ mFÖI (ivc) imil (ky) sbd AuTfvY| sRI gurU AUpr bil bil jfvY|

sMgiq sB inj bYT suhfXo| anMd piVH pRsfd bMtfXo]94] aiDafie 11 pMnf 451

itpxI:- hyT ilwKI imiQhfsk pMgqI jo eysy cOpeI dI pMgqI 92 df pihlf ihwsf hY zf: amrjIq isMG ny sLfied pfj gupq rKx krky afpxy lyK ivc nhIN ilKI|

dyvn (dyviqaF) dyiK PUl brKfXo (brsfey)| nr nfrI min afnd pfXo]92] pMnf 451

bIbI vIro jI dy afnMd kfrj df imiQhfsk pRsMg

ig: ieMdr isMG dy sMpfdq kIqy iesy gur iblfs pfqsLfhI 6 ivcoN,

svYXf] irD isD bulfie kY syv krY mn aYs ivcfr iehY smJfeI|

afeI hY jMÖ apfr suno qum dyhu idKfie sBY suKpfeI|

afies pfie qlI qb Dfie mhF suKpfie krI as jfeI|

dyvn mMdr bfg bgIcn suMdr syj rcI suKdfeI]71] pMnf 284

Bfv:- (gurU hir goibMd jI ny) irDIaF isDIaF nUM bulf ky mn df ivcfr smJfieaf ik afeI jMÖ dI syvf kro| afigaf pf ky AunHF ny KusLI KusLI ieho Audm kIqf| dyviqaF ny jMÖ dy afrfm vfsqy suMdr pMzfl, bfg, bgIcy aqy syj sjf idwqy|

cOpeI] qb lO GrI pFc ins geI| kul prohq qb afigaf deI]73]

mhfrfj ab dyr nf kro| sBY smgRI iekTI Dro]74]

cOpeI] ikRpfisMD kI afigaf pfeI| mx dIpk bhu BFq jgfeI|

bydI suMdr qhF bnfeI| ivc ivc mukqf dfm suhfeI]77]

Bfv:- AudoN qk pMj GVIaF rfq clI geI, gurU jI dI kul dy prohq ny afigaf kIqI, mhfrfj hux dyr nf kro, sfrI smgRI iekTI Dro| ikRpf dy sfgr dI afigaf pf ky bhuq BFq dy iek mx dIvy jgfey, suMdr bydI bxfeI ijs ivc moqI aqy dmVy sohxy lgdy sn|

gurU hir rfie jI dI sgfeI aqy anMd kfrj swqF BYxf nfl?

cOpeI] dXfrfm mm (myrf) nfm anfQ qum jgnfXk dInfnfQ]365] aiD: 21, pMnf 771

skl (sgl) suqf muiK aYs alfvq broN rfiehir aOr n BfvY]367] pMnf 771

hrIrfie kI dfsI kIjY| morI suqf sfq pRB lIjY]369] pMnf 772

Bfv:- dXfrfm ny gurU jI nUM bynqI kIqI myrIaF swqy puqRaF afKdIaF hn asIN sfrIaF sRI gurU hirrfie jI nfl hI ivafh krfvFgIaF, sfnUM hor koeI vr cMgf nhIN lgdf| hirrfie jI dIaF dfsIaF bxf lvo| myrIaF swqF puqRIaF df irsLqf lY lvo|

cOpeI] hrIrfie ko kro sgfeI| Auqm smf bhuqu suKdfeI]385] pMnf 773

dXfrfm min anMd pfXo| Bfil ( mwQy) rfiehir iqlku krfXo]386]

Bfv:- gurU jI ny ikhf hir rfie jI nfl sgfeI kr idAu, smF Auqm aqy sLuB hY| dXfrfm df mn afnMdmeI ho igaf, Aus ny hir rfie jI dy mwQy Auqy iqlk lf idwqf|

pMj surgvfs gurU sfihb inrMkfr nUM lY ky afey?

copeI] pFc gurU qb hI cil afie| inrMkfru inj sfiQ lvfie]444] pMnf 777

cOpeI] sfqo zoly bz Cib pfvYN| dfsI ciZ rQ sMig DfvYN]462] aiD: 21, pnF 779

Bfv:- anMd kfrj smyN pMj gurU (nfnk dyv jI qoN arjn dyv jI qk) inrMkfr smyq AupsiQq hoey| swqy zoly bhuq soBdy sn| dfsIaF vI rwDF Auqy cVH ky zoilaF nfl cwl peIaF|

itpxI:- pRo: krqfr isMG jI dy iswK ieiqhfs, Bfg pihlf, pnF 269 anusfr gurU hirrfie sfihb df ivafh anUp sLihr (Auqr pRdysL) invfsI sRI dieaf rfm jI dI spuqrI, iksLn kOr (sulKwxI) jI nfl hfV sudI 3, sMmq 1697 nUM hoieaf|

imRqk sMskfr

"iswKF aMdr imRqk pRfxI nimq pRclq ho cukI rsm dI sUcnf vI ies gRMQ ivcoN pRfpq huMdI hY| imRqk pRfxI df sMskfr krn, soihlf pVHn, kIrqn krn, gurR gRMQ sfihb jI df pfT krfAux afid rIqF df ijLkr gRMQ aMdr kIqf igaf hY| ies qoN ielfvf iksy pRfxI dy mrn Auqy pRBU df Bfxf mnMx qy sqnfm df jfp krn df AupdysL kIqf hY| rox-iptx qoN roikaf igaf hY|" zf: amrjIq isMG

cOpeI| aOr isK hmrI sun lIjy| hoie imRqu kuil rudn (roxf) n kIjY|

siqgur Bfxy anuMd Dfro| swiqnfmu muiK mMqR Aucfro]364] aiD: 19, pMnf 664

cOpeI] cMdn kI gur icKf bnfeI| mhfdyv qnu dIXo DrfeI|

lFbU inj kr sRI gur lfXo| siqnfmu piVH mMqR suhfXo]44]

mohrI dfqU lfie dIvfn| kIrqnu sunq aKMz mhfn|

kir sskfr gurU jI nHfey| dIvfn miD qb siqgur afie]45] aiD: 6, pMnf 180

itpxI:- Auprokq coxvIaF cOpeIaF jo prmfx vjoN ilKIaF hn ienHF dI sLbdfvlI sMpfdkF ny bdl idwqI hY, iehI cOpeI ig: ieMdr isMG igl dy sMpfdq kIqy iesy gur iblfs pfqsLfhI 6 ivc ies pRkfr hY|

cOpeI] cMdn kI gUru icqf bnfeI| AUpr mhFdyv dih pfeI|

lFbU sRI guru inj kr (afpxy hwQIN) lfXo| sgl rIq guru afp krfXo]43]

mohrI dfqU lfie dIvfn| kIrqn sunq pRIq mn mfn|

kpfl ikRaf kr gurU nhfey| dY iqlFjl dIvfn mYN afey]44] aiD: 7, pMnf 131

kpfl ikRaf :- ihMdU mq anusfr dfh (sskfr) smyN murdy dy isr nUM lkVI nfl BMnx dI ikRaf| gruV purfx ivc iliKaf hY ik igRhsQI df kpfl (isr) soty nfl aqy sfDU df isr ibl df Pl mfrky BMnxf cfhIey, aYsf krn qoN pRfxI nUM ipqr lok pRfpq huMdf hY| mhfn kosL, pMnf 295

iqlFjl :- iqlFjlI, pfxI ivc iql imlfky idwqI hoeI culI| ihMdUaF dI iek rIiq jo Kfs krky murdf jlfAux ipCoN kIqI jFdI hY| insLcf hY ik moey hoey jIv nUM ieh pfxI pfRpq huMdf hY| mhfn kosL pMnf 592

itpxI:- imRqk sMskfrF sMbMDI hyT ilKy dohry, cOpeIaF afid qoN spsLt hy ik ieh gur iblfs pfqsLfhI 6 imiQhfsk kUV, ibpRnI sMskfrF, ruh-rIqF, rsmF afid df pulMdf hY|

cOpeI] gur arjn kf Dir irid DXfnf| mhfdyv qb qXfgy pRfnf|

aMq smy gur cfroN afey| gur nfnk qy afid suhfey]32] aiD: 6, pMnf 179

dohrf] mhfdyv ko sMig lY gur nfnk krqfr|

apn Dfm jfvq Bey jpu jI Plu inrDfr (insLcy nfl)]33] pMnf 179

"ieh gl gurU isDFq dy Ault hY| iesdf arQ hY ik pihly gurU ajy joiq ivc joiq nhIN sn imly|" ig: sohn isMG sIql

gurU pirvfrk imRqkF dIaF asQIaF gMgf nUM?

cOpeI] bhuir krfXo dyh iesLnfnf| nr anuhr gur bYrfg Drfnf|

mohn ko gur aYs alfey (ikhf)| mohn qum sB DIr Drfey]38] pMnf 179

ig: ieMdr isMG dy sMpfdq kIqy gur iblfs ivc iehI cOpeI, aglIaF cOpeIaF aqy dohry jo zf: isMG aqy ivdFqI jI dy pfj KolHdy hn, ies pRkfr hn|

cOpeI] bhur (Pyr) krfXo dyih iesLnfnf| nr anuhr guru rodn (roxf) TfnF|

guru ko idK (vyK ky) sB hI rudnfey (roey)| ipK mohn sB DIr Drfey]37] pMnf 131

cOpeI] duqIa idvs guru pusLp cuxfey| gMgf ko iswK pfs pTfey (Byjy)]47] aiD: 7, pMnf 131

Bfv:- iPr imRqk dyh nUM iesLnfn krfieaf| gurU arjn dyv jI afm mnuKF vFg rox lg pey| gur jI nUM roNidaF vyKky sfry rox lg peY mohn jI ny vyK ky sB nUM cup krfieaf| dUjy idn gurU jI ny asq cugvf ky iswKF kol gMgf Byj idwqy|

cOpeI] qbhI mfqf gMgf afeI| sunq bfq qb bhu rudnfeI (roeI)|

suDf srovr pun sB afey| kr iesLnfn iqlFjlI dey]341]

hir guibMd pun (Pyr) roie sunfXo | hy ipqf hmko iqafg isDfXo|

gurU gRMQ kI koTI afey| aiq hI rudn (roxf) BXo iqh Tfey (QF) ]342] pMnf 147

cOpeI] kOlF pRfn aMq jb hoeI| gur pRqfp sMkt sB KoeI|

qFih pRym gur (hir goibMd jI) irdY icqfrI| nIr clXo nYnn qy BfrI]6]

pYNdy KF qb roie pukfrI| hfie mfqf qum khF suDfrI]7] aiD: 13 pMnf 305

gurU jI ny dmodrI, rfmo, sFeINdfs, nrfien dfs, dXf kOr dy asQ gMgf Byjy?

cOpeI] (dmodrI jI) kIXo sYn (ibrfjy) pRfn iblfey (iqafgy)| pFc mfq sMig pXfn krfXo (qur peY)|

prm lwC(mhf lCmI) kf rUp DfrXo| arD (awDf) Bfg inj Dfm isDfXo]158] pMnf 648

cOpeI] ivrh (ibrh) bhn (BYx rfmo) kf shXo n jfie]173]

pRym mgn rfmo qnu iqafgf]174]

pXfrI ivrh pRfn sm jogI| qq iCn qjY kMj ijm BogI]174]

Bfv:- dmodrI jI pRfx iqafg ky pMj mfqfvF nfl svrg nUM qur peY| mhf lCmI df rUp Dfr ky awDf Bfg afpxy (sdIvI) Gr nUM clf igaf| AunHF dI BYx rfmo afpxI BYx dy ibrhf kfrn aqy rfmo dy pqI sFeIdfs ny ipafrI pqnI dy ibrhf kfrn jogI vFg pRfx dsm dvfr cVHf ky swp dI kMj vFg srIr iqafg idwqf|

cOpeI] dfsnrfien bYn (bcn) alfie (boly)| pXfrI hm qy rhXo n jfie|

as kih qq iCn qjY prfnf| dXf kOr piq (pqI) cirq idKfnf]180] aiD: 19, pMnf 649

dohrf] piq kI pRIiq ivcfir kY qqiCn qjy prfn] 181]

Bfv:- do spuqRIaF (dmodrI jI aqy rfmo jI) aqy jvfeI (sFeIdfs) dy ibrhf kfrn nrfien dfs ny apxI pqnI dXf kOr nUM ikhf, hux mYN jINdf nhIN rih skdf, aqy pRfx iqafg idwqy| pqI (nrfien dfs) dI pRIq ivcfr ky dXf kOr ny vI pRfx iqafg idwqy|

dohrf] pFcoN ky sRI guru qby dIny pusLp (asQ) pTfey (Byjy)|

gMgf ko sMg iswK dY pfsy mwD Drfie]184] pMnF 406 (ig: ieMdr isMG vflf gur iblfs)

Bfv:- dmodrI jI, AunHF dy BYx rfmo jI, jIjf sFeIdfs jI, ipqf nrfien dfs jI aqy mfqf dXf kOr jI dyIaF asQIaF gurUjI ny isKF kol gMgf Byj idwqy|

gurU arjn dyv jI ivc imRqk nUM sjIv krn dI smrQf?

dohrf] lyp lfg sfko nhI suq ko iql Br afie|

dust ibpR mfrXo pRBu iqh qin sUl AuTfie] 171] pMnf 39

Bfv:- (iKzfvy bRfhmn ny hirgoibMd jI nUM dhIN ivc jLihr imlf ky dyx dI koisLsL kIqI pRMqU gurU arjn dyv jI dy) spuqr nUM iql Br vI rog nf lwgf pr dusLt bRhmn nUM pRBU ny sUl df rog lfky mfr idwqf|

svXf] gMg krI ibnqI bhu bfr, su mfn leI sRI gur duKBMjn|

siqnfm kf mMqR piVHE mD afb, su zfr dIXo iqn ky muiK rMjn|

pfn suDfkr jIv AuTXo idj, rfm Aucfrq sov AuTjn|

aYs kukrm ikAu kIn idjfDm, pUCq By gur air gMjn] 180] aiD: 2, pMnf 40

Bfv:- mfqf gMgf jI dI bfr bfr kIqI bynqI duKBMjn gurU arjn dyv jI ny mn leI qy pfxI ivc siqnfm df mMqR piVHaf aqy QoVf ijhf pfxI imRqk dy mUMh ivc pf idwqf| aMimRq jl pI ky bRfmn jINdf ho igaf qy rfm-rfm krdf AuiTaf ijwdF koeI mnuK suwqf AuiTaf hovy| "iedF df kukrm qUM bRfhmn ho ky ikAuN kIqf?" dusLt ivnfsLI gurU jI ny puiCaf|

ies kUVy pRsMg dy tfkry gurU sfihb dy muKvfk

afpy krqf scf soeI| afpy mfir jIvfly avr n koeI] mfrU shly, m:3 pMnf 1068-9

arQ:- Auh krqfr afp hI sdf kfiem rihx vflf hY, Auh afp hI mfr ky jIvfldf hY| Aus qoN ibnf hor koeI ies smrQ nhIN hY| sRI gurU gRMQ sfihb drpn, poQI 7, pMnf 789/790

afpy kry krfey afpy] afpy Qfip AuQfpy afpy]

quJ qy bfihr kCU n hovY qUM afpy kfrY lfvixaf]

afpy mfry afip jIvfey] rfgu mfJ, m: 3, pMnf 125

arQ:- pRBU afp hI krdf krAuNdf hY| afp hI pYdf aqy nfs krdf hY| hy pRBU qYQoN bfhrf kuC nhIN huMdf, qUM afpy jIvF nUM DMdy lfAuNdf hYN| pRBU afpy hI (afqmk qy sRIrk) mOq mfrdf qy jIvn idMdf hY| gu: gRM: drpn poQI 1, pMnF 751-2

hir afpy mfrY afpy CozY mn hir srxI piV rhIaY]

hir ibnu koeI mfir jIvfil n skY mn hoie inicMd insl hoie rhIaY] vzhMs, m: 4 pM: 594

hukmnfmf lYx dI mrXfdf df imiQhfsk prsMg

"gurU arjn sfihb jI vloN gurU gRMQ sfihb jI dI bIV sMpfdnf krn qoN bfad jdoN Aus df pRkfsL hirmMdr sfihb ivKy kIqf igaf qF buwZf jI ny gur-sLbd sfrI sMgq nUM AucI afvfjL ivc pVH ky suxfieaf[" zf: amrjIq isMG

dohrf] afip cOr sRI gur krq buwZy leI avfjL| eyk icq sMgq sunYy siB min sLFiq ibrfj]26]

cOpeI] aYs avfj igRMQ gur (ivcoN) afeI| suin gurisK min anMd pfeI|

sMq ky kfrj afip KlXof| kfr (syvf) kZn ihiq (kfrn) kfmf hoaf]27] pMnf 122

itpxI:- ies dohry qoN aglLIaF cOpeIaF aqy dohiraF qoN ilKfrI dI imiQhfsk rucI, sMpfdkF qy pRsMskF dI imiQhfs qoN gur ieiqhfs nUM inKyVn dI aXogqf df pqf lgdf hY| ienHF aKOqI gRMQF dIaF ilKqF nUM gurmiq jF gur ieiqhfs vjoN pRcfrn vfilaF dI aigafnqf jF kuitlqf dy vI sMkyq imldy hn|

mhf ibsn BgvMq ny sRI hirmMdr dI kfrsyvf kIqI?

dohrf] kfr kZfvq Bey Qy kCuk idvs iqh vfr|

mhf ibsn BgvMq jo mn mY kIn ivcfr]31]

mhf mfey jo lCmI, qf soN khf sunfie|

rfm dfs gur rUp mm (myrf), Xf mY Byd n pfie]32]

cOpeI] iqh suq (puq) gur arjn suKkfrI| mm srUp so pRgt inhfrI (vyK)|

bnfvq mm mMdru hY lfgf| suDf srovr ric vzBfgf]33]

clo qhf hm jfie inhfrY (vyKIey)| kYsy kir hYN prAupkfry|

lCmI Xuq (sfQ) afey BgvMqf| gfvq jsu ijh byd anMqf|34] pMnf 122

pRBU khf lCmI suin bYnf| ieh srUp drsnu nih lYnf|

BgvMq mjUr (mjLdUr) vys kir lXo| lCmI aOr rUp qb kXo]35] pMnf 123

eyk TOr (QF) lCmI bYTfeI| kOqk kInu afip jg sFeIN|

khI kMD (kMDy) tokrI isir Dfry| mjUr bnXo ieh BFiq murfry]36]

Bfv:- kfr syvf krfAuNidaF kuC idn hoey sn, Bgvfn mhf ivsLnU ny mn ivc ivcfira qy mhf lCmI nUM suxf ky ikhf, gurU rfmdfs myrf rUp hY, ies ivc aMqr nhIN hY| AunHF df spuqr gurU arjn AupkfrI myrf hI rUp pRgt kryky jfxI| Auh vzBfgI aimRq srovr rc ky myrf mMdr bxf rhy hn| clo afpF jf ky vyKIey ikdF prAupfr kr rhy hn| lCmI nUM nfl lY ky Bgvfn afey, ijsdf anMq js vyd gfAuNdy hn| pRBU n ikhf lCmI bcn suxo, ies srUp ivc ikqy drsLn nf kr lYx| Bgvfn ny mjLdUr df Bys kr ilaf, lCmI ny hor rUp kr ilaf| iek QF lCmI bTf idwqI, afp jg dy sfeIN ny kOqk kIqy| moZy khI aqy isr tokrI rK leI, ies qrFH mjLdUr bx gey|

dohrf] mjUrn qy qb sO gunI kZq kfr BgvMq| iCnk eyk tokrI BrY kYsy CupY anMq] 37]

cOpeI] gur arjn idiK ibsmy (hYrfn) pfXo| ieh mjUr hY nOqn (nvF) afXo|

Xf ky qn CfXf (prCfvF) nih prY| ieh BgvMq hY aOr n nrY]40]

Bfv:- Bgvfn mjLdUrF nfloN sO guxf kfr syvf df km krdy sn, iCn ivc tokrI Brdy anMq pRBU ikdF Cup skdy sn? gurU arjn jI vyKky hYrfn hoey, ieh mjLdUr nvF afieaf hY| ies dy qn df prCfvF nhIN pYNdf, ieh Bgfv hI hY, hor iensfn nhIN|

itpxI:- pl ivc isRsLtI nUM Qfp, AuQfpx vfly pRBU nUM moZy Auwqy khI aqy isr Auqy tokrI cuwkx df prpMc rcn dI kI loV sI? kptI ilKfrIaF ny DUqy (lfeI lwg) pfTkF nUM BrmAux vfsqy ibpRnI purfxf dI nkly iedF dy imiQhfsk prpMc aKOqI isK gRMQF ivc Br idwqy hn|

gurU sfihb dy afpxy sLbd

iKn mih Qfip AuQfpnhfrf] afip iekMqI (iekwly) afip psfrf] mfJ, m: 5, pMnf 108

iKn mih Qfip AuQfpnhfrf] aMqu nhI ikCu pfrfvfrf] rfgu gAuVI suKmnI pMnf 276

itpxI:- kvI ny ijs pfvn sLbd nUM ivgfV ky Aukq miQhfsk pRsMg dy rUp iliKaf hY aqy sMpfdkF qy pRsMskF ny ibnf socy smJy pRvfn kIqf, siqgur jI df Auh sLbd zf: sfihb isMG jI dy tIky smyq ies pRkfr hY|

sMqf ky kfrij afip Kloieaf, hir kMmu krfvix afieaf rfm]

Driq suhfvI, qfl suhfvf, ivc aMimRq jlu Cfieaf rfm]

aMimRq jlu Cfieaf, sfju krfiaf, sgl mnorQ pUry]

jY jY kfru Bieaf jg aMqir lfQy sgl ivsUry]

pUrn purK. acuq, aibnfsI, jsu vyd purfxI gfieaf]

apnf ibrdu riKaf prmysr, nfnk nfmu iDafieaf] rfgu sUhI, m: 5, pMnf 783

pd arQ:- Driq,DrqI (sMq jnF df srIr)| suhfvI, sohxI| qflu, qflfb (sMq jnF df ihrdf)|

aMimRq jlu , afqmk jIvn dyx vflf nfm jl| Cfieaf , pRBfv pf ilaf| sfju krfiaf , Audwm sPl kr idwqf| mnorQ , murfdF| jY-jY kfr, soBf| jg aMqir, jg aMdr| ivsUry, icMqf, Jory| acuq , kdy nfs nfh hox vflf|

arQ:- pRmfqmf sMqF dy kMm ivc afp shfeI huMdf irhf hY, afpxy sMqF df kMm isry cfVn leI Auh afp afAuNdf irhf hY|

(ijs mnuK dy aMdr pRmfqmf df) afqmk jIvn dyx vflf nfm jl pUrf pRBfv pf lYNdf hY Aus mnuK dI DrqI (kFieaF) sohxI bx jFdI hY, Aus mnuK df (ihrdf) qfl sohxf ho jFdf hY|

afqmk jIvn dyx vfly jlu dy pRBfv nfl Aus df sfrf Audm pRmfqmf isry cfV dyNdf hY, (Aus dI afqmk avsQf AucI ho jFdI hY), Aus dIaf sfrIaf murfdF pUrIaF ho jFdIaF hn|

(Aus dI) soBf sfry jg ivc hox lwg pYNdI hY (Aus) dy sfry icMqf Jory muk jFdy hn|

hy nfnk, Aus srb-ivafpk aqy kdy nfs nf hox vfly prmfqmf df (iehI) js vydF, purfxF ny (vI) gfieaf hY| prmysr ny afpxf muwZ kdImF df suBfAu kfiem rKidaF (ijs mnuK Auqy imhr kIqI Aus ny Aus df) nfm ismrnf sLurU kr idwqf| sRI gurU gRMQ sfihb drpx, poQI 5, pMnf 729-30

BgvMq ny gurU arjn dyv jI nUM hirmMdr, akfl qKq dI ivEuNq qy nF dwsy?

cOpeI] sRI Xuq cqur Bujf (cfr bfhvF) bup (dyh) pfXo| gur arjn ko gr (gl) mY lfXo|

jugq sBI BgvMq isKfeI| hirmMdru ieh BFiq bnfeI ]43] pMnf 123

dohrf] hirmMdr ko cfir dr suMdr rco apfr|

qlfv miD mMdr rco, kirho pul suKu Dfir]44]

ieh mMdr mm rUpu hY, hirmMdru iehu nfmu|

iriD isiD ieh TF rhY inis idnu afTo jfm ]45]

Bfv:- cfr bfhvF vly (ivsLnU), ijs dy nfl lCmIN sI, ny dyh Dfr ky gurU arjn jI nUM gl nfl lf ilaf aqy sfrI jugq smJfeI ik hirmMdr iedF bxfE| hirmMdr dy cfr suMdr drvfjLy rwKo| srovr dy ivckfrH mMdr rco, lMGx leI pul bxf idAu| ieh mMdr myrf rUp hY, ies df nF hirmMdr hY| eyQy rfq, idn, aTy pihr irDIaF isDIaF huMdIaF rihx gIaF[

cOpeI] vfie kon (Kwby kony) iriD isiD bsfvY| inis idnu aMqir kbI n pfvY|

lCmI ko qb khf sunfey| iehF (eyQy) invfs kro hrKfey (KusLI nfl)]46]

qb BgvMq gur kr (hwQ), kr Dfry| jugiq bqfviq iPry apfry|

hirmMdr myro asQfn| qor invfs iehF prvfn]49]

dohrf] inis idnu qum ieh TF (QF) snmuK mor suhfie|

qumro suq (puwqR) qum inkt hI myro qKLq bnfie]50]

inis idnu hON (mYN) ieh TF rhON hirmMdr suK Dfir|

kil kIrqn aDfr hY, hoie hY apr apfr]51] pMnf 124

Bfv:- swjy kony irDIaF isDIaF df vfsf hovygf, (ijs ivc) rfq, idn, tot nhIN pvygI| Pyr apfr BgvMq ny gurU jI df hQ afpxy hQ ivc PV ky iPridaF jugq dwsI aqy ikhf hirmMdr myrf asQfn hY, quhfzf invfs vI eyQy hI prvfn hY| rfq idn qusIN myry snmuK rho, quhfzf spuqr ies dy kol myrf qKq bxfeygf| rfq idn mYN ies QF mOj nfl rhFgf| klXug ivc shfeI byaMq kIrqn huMdf rhygf|

itpxI:- Aukq cOpeIaF aqy dohiraF df incOV ieh hY ik hirmMdr sfihb dy smUh ivc pRBU ny iek QF mhflCmI bTfeI hoeI hY, awTy pihr iriDIaF isiDaF huMdIaF rihMdIaF hn, pRBU afp vI hirmMdr sfihb ivc mOj nfl rih rhy hn| vwzy BfgF nUM ieh jfnkfrI gur iblfs pfqsLfhI 6 dy gumnfm ilKfrI, sMpfdkF (zf: isMG aqy vydFqI jI) aqy pRsMskF (pMQ dy bfrF rqnF) qk hI sImq hY| gurU gRrMQ sfihb dI gubfxI anusfr pRmfqmf srb-ivafpk hY|

alhu eyk msIiq bsq hY, avr mulKu iksu kyrf]

ihMdU mUriq nfm invfsI, duh mih qqu n hyrf] pBfqI, kbIr jI, pM: 1349 (poQI 9, pM: 650)

arQ:- jy muslmfnF dy alhu df msIq (kfhby) ivc vsdf hY, ihMdUaF dy Bgvfn df invfs mUrqI ivc hY qF bfkI jgq iks df hY? dovF ny ieh Byq nhIN pfieaf ik pRmfqmf srb ivaipk hY|

cOkI dI mrXfdf

"hirmMdr sfihb ‘drbfr sfihb ivKy bfbf buZwf jI vwloN cOkI kZwx dI arMB kIqI mrXfdf bfry vI kvI ny sUcnf idwqI hY|" zf: amrjIq isMG

dohrf] buwZy qb gurdfs kO aYsy kIn Aucfr| suDf srovr (aimRqsr) igrd huie cOkI kro suDfr]261]

cOpeI] ardfis smY dyvn suK pfeI| BlI rIiq buwZy ThrfeI|

rhY acl (atwl) rIiq ieh BfrI| ieh drsLn aG (pfp) sMkt tfrI] 265] aiD: 9, pMnf 333</